دعاوی مربوط به چک و اقدامات لازم با وکیل نادری : یکی از مشکلات حقوقی که خیلی از شهروندان با آن درگیر هستند دعاوی مربوط به چک است. در پاسخ به این سؤال که چک چیست؟
میتوان گفت مطابق با ماده ۳۱۰ قانون تجارت چک نوشتهای است که به موجب آن صادرکننده وجوهی را که نزد محالعلیه دارد. کلاً یا بعضاً مسترد و یا به دیگری واگذار مینماید.
منظور از دارنده چک اولین کسی است که چک را به بانک ارائه و به نام وی گواهینامه عدم پرداخت صادر شده است. اصل بر این است که چک بهروز میباشد. و اگر صادرکننده چک، زیر امضای خویش تاریخ درج نکرده باشد. باید اثبات نماید که چک مدتدار صادر گردیده است.
اقدامات دارنده چک پس از مواجه شدن با عدم قابلیت وصول چک:
الف) درخواست صدور گواهی عدم پرداخت نسبت به کل مبلغ چک:
چک وصول نشدنی : هرگاه وجه چک به هر علتی از قبیل عدم یا کسری موجودی، دستور عدم پرداخت چک به بانک، تنظیم چک بصورتی که قابلیت وصول نداشته باشد. (عدم مطابقت امضاء، قلمخوردگی، اختلاف در مندرجات و …) پرداخت نگردد. بانک مکلف است بنا به درخواست دارنده چک فوراً غیرقابل پرداخت بودن آن را در سامانه یکپارچه بانک مرکزی ثبت نماید. و با دریافت کد رهگیری و درج آن در گواهینامهای که مشخصات چک و هویت و نشانی کامل صادرکننده در آن ذکر شده است.
علت یا علل عدم پرداخت چک را صریحاً قید و آن را امضاء و ممهور و به متقاضی تسلیم نماید. به گواهینامه فاقد کد رهگیری و فاقد مهر شخص حقوقی، در مراجع قضایی و ثبتی ترتیب اثر داده نمیشود. در برگ مزبور باید مطابقت یا عدم مطابقت امضاء صادرکننده با نمونه امضاء موجود در بانک(در حدود عرف بانکداری) از طرف بانک گواهی گردد.
ب) دریافت وجه موجود در حساب در صورت کسری موجودی به تقاضای دارنده و درخواست صدور گواهی عدم پرداخت چک نسبت به کسری مبلغ:
چک مزبور نسبت به مبلغی که پرداخت نگردیده بیمحل محسوب و گواهینامه بانک در این مورد برای دارنده چک جانشین اصل چک میشود.
طرح شکایت کیفری:
علیه صادرکننده یا صادرکنندگان چک در صورت جمع بودن شرایط میتوان شکایت کیفری مطرح شود. علیه ضامنین یا ظهرنویسان طرح دعوای کیفری امکانپذیر نیست. برای دعاوی مربوط به چک، دارنده چک فرصت دارد تا ۶ ماه پس از تاریخ صدور آن(که طبعاً باید همان تاریخ سررسید نیز باشد.) برای دریافت پول به بانک مراجعه نماید. و اگر چک قابل پرداخت نباشد. گواهی عدم پرداخت چک اخذ نماید و تا 6 ماه پس از اخذ گواهی عدم پرداخت از بانک نیز باید برای شکایت به دادسرا مراجعه نماید. برای تعقیب کیفری چک باید به دادسرایی مراجعه نمود. که بانک محالعلیه یعنی بانکی که گواهی عدم پرداخت را صادر کرده در حوزه قضایی آن قرار گرفته است.
موارد غیرقابل تعقیب کیفری بودن صادرکننده چک:
مواردی که صادرکننده چک بلامحل قابل تعقیب جزایی و کیفری نمیباشد. و فقط بصورت حقوقی میتوان اقامه دعوی کرد به شرح ذیل میباشد:
- ظرف شش ماه پس از صدور گواهی عدم پرداخت چک از جانب بانک، دارنده چک جهت وصول وجه آن به بانک مراجعه نکرده و گواهی عدم پرداخت وجه اخذ ننموده باشد.
- ظرف شش ماه از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت چک از جانب بانک. دارنده چک درخواست تعقیب جزایی ننموده باشد.
- در صورتی که چک مدتدار بوده و تاریخ صدور(ذیل امضاء صادرکننده) و تاریخ سررسید یکی نباشد. یعنی تاریخ صدور مقدم بر تاریخ سررسید باشد.
- در صورتی که چک بلامحل پس از برگشت به شخص دیگری منتقل شده باشد. که در این صورت شخص اخیر حق تعقیب جزایی ندارد مگر این که وارث دارنده چک باشد.
- در صورتی که صادرکننده چک قبل از تاریخ شکایت دارنده آن، وجه آن را نقداً به دارنده چک پرداخت و لاشه چک را دریافت نموده باشد.
چکی که برای روز تعطیل صادر شده باشد قابلیت تعقیب کیفری دارد؟
چکی که برای روز تعطیل صادر شده باشد به خودی خود نشان دهنده وعده دار بودن آن است و مطابق قانون در صورتی که چک وعده دار باشد و برگشت خورده باشد امکان شکایت کیفری در آن وجود ندارد.
پوریا نادری – وکیل متخصص چک
