مشاوره تخصصی راه های گذشت از قصاص ؛ از رضایت اولیای دم تا گذشت مشروط ایشان : در نظام کیفری کشورمان، قصاص یکی از شدیدترین مجازات هایی است که برای جرم قتل عمد پیش بینی شده است. با این حال، قانون گذار در راستای مصالح اجتماعی و گسترش آموزه قرآنی گذشت و عفو، امکان رضایت اولیای دم در قصاص، گذشت مشروط در قصاص و حتی عدول از گذشت در قصاص را در شرایطی خاص فراهم کرده است. ت
وجه به این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که گاهی یک امضای ساده بر متن گذشت از قصاص می تواند جان انسانی را نجات دهد یا حقوقی را تضییع کند. در این مقاله به بررسی جامع این نهاد مهم کیفری، نکات عملی، و مباحث مهمی چون دیه، عدول، و شرایط گذشت پرداخته شده است.
نقش کلیدی رضایت اولیای دم در قصاص
قانون مجازات اسلامی، اجرای قصاص را منوط به رضایت اولیای دم کرده است. اولیای دم می توانند بدون هیچ شرطی یا با تعیین شرط، از قصاص بگذرند. همان طور که رئیس قوه قضائیه اعلام کرده است، در سال 1403 ، 777 نفر به دلیل رضایت اولیای دم در قصاص از اعدام نجات یافتند؛ آماری که نشان دهنده رشد فرهنگ عفو و بخشش در کشور است. این رضایت می تواند بدون دریافت وجه یا در قالب گذشت مشروط در قصاص انجام شود. در هر حالت، ضروری است که تمامی موارد به صورت مکتوب در متن سند گذشت از قصاص قید گردد.
گذشت مشروط در قصاص و آثار حقوقی آن
گاهی اولیای دم تصمیم به گذشت مشروط می گیرند. در چنین حالتی، مثلاً ممکن است ایشان شرط بگذارند که قاتل مبلغ مشخصی بپردازد یا در مراسم صلح و سازش در حضور اقوام شرکت کند. بر اساس قانون مجازات اسلامی، که گذشت باید قرین تصمیم قطعی و همراه با اهلیت تمامی اولیای دم اعطا بشود؛ مگر آنکه شرط گذشت محقق شده باشد تا گذشت، قطعی محسوب شود. مثلاً اگر برای اعطای گذشت شرط شده بود که قاتل مبلغی را بپردازد و او نیز مبلغ را واریز کرده باشد، در این صورت چنین گذشتی قطعی و منجز محسوب می گردد.
بنابراین توصیه می شود در هنگام تنظیم متن گذشت از قصاص، حتما توجه داشته باشید که گذشت مشروط فی نفسه تا زمان تحقق خود شرط اثری در عدم اجرای مجازات ندارد.
آیا برای قصاص قاتل باید اولیای دم دیه بدهند؟
پرسش پرتکرار خانواده های مقتول این است:
آیا برای قصاص قاتل باید دیه داد؟
پاسخ در اکثر موارد غیر از فاضل دیه پرداخت شده برای قاتل مذکر یک مقتول مونث منفی است. قصاص یک حق برای ولی دم است که با تحقق شرایط، می تواند بدون پرداخت وجهی اعمال شود. اما اگر برخی از ورثه گذشت کرده باشند. ممکن است سایرین برای اجرای قصاص نیاز به پرداخت سهم دیه گذشت کنندگان به ایشان داشته باشند. در غیر این فرض و بحث فاضل دیه، قصاص بدون پرداخت دیه امکان پذیر است.
عدول از گذشت در قصاص چه زمانی ممکن است؟
عدول از گذشت زمانی ممکن است که گذشت مشروط باشد و شرط محقق نشود. زیرا بر اساس قانون مجازات گذشت مشروط اگر همراه با تحقق شرط مثل پرداخت وجه نباشد اثری ندارد.
برای مثال : اگر شرط پرداخت دیه تا زمان مشخصی در سند گذشت، ذکر شده باشد و پرداختی صورت نگیرد. ولی یا اولیای دم می توانند به دادگاه مراجعه کرده و با استناد به عدم تحقق شرط، اجرای قصاص را مطالبه کند. اما اگر رضایت اولیای دم در قصاص به صورت قطعی و بی قید و شرط باشد. عدول از گذشت در قصاص پذیرفته نیست. قانون مجازات اسلامی به صراحت در ماده ۱۰۱ به این موضوع پرداخته است.
ویژگی های متن گذشت از قصاص
متن گذشت از قصاص باید رسمی، شفاف و بدون ابهام باشد. این متن معمولاً در دفتر خدمات الکترونیک قضایی یا در دادگاه تنظیم می شود و ذکر نام همه امضاکنندگان و تاریخ بسیار حائز اهمیت است. مواردی که باید در متن قید شود، از قرار زیر هستند:
- مشخص بودن بی قید و شرط بودن یا مشروط بودن گذشت؛
- میزان دیه در صورت توافق؛
- نام و مشخصات دقیق قاتل و اولیای دم و حتی اشاره به حکم صادره و شماره آن؛
- قید رضایت یا گذشت کامل و اختیاری.
در موارد گذشت مشروط در قصاص، توصیه می شود با وکیل متخصص قصاص مشورت شود تا شرایط حقوقی و امکان عدول از گذشت در قصاص بررسی گردد.
تأثیر اجتماعی و حقوقی گذشت
گذشت از قصاص، تنها یک تصمیم خانوادگی نیست؛ بلکه می تواند پیامدهای اجتماعی گسترده ای داشته باشد. همان طور که در آمارهای قوه قضائیه و سخنان اخیر رئیس دستگاه قضا اظهار شده است، با افزایش فرهنگ بخشش، از افزایش نزاع های خونین جلوگیری شده و راه برای سازش و جبران باز شده است. رضایت اولیای دم در قصاص می تواند فرصتی برای اصلاح فرد محکوم، جبران اشتباه و کاهش آسیب های اجتماعی باشد.
وکیل نادری در کنار شماست
مسیر قانونی برای بخشش در قصاص، نیازمند آگاهی کامل از حقوق اولیای دم، شرایط قانونی قصاص و بخشش و تبعات هر تصمیم است. از رضایت اولیای دم در قصاص گرفته تا گذشت مشروط در قصاص و حتی عدول از گذشت در قصاص، همگی باید با دقت و مشورت تخصصی حقوقی صورت گیرد. مجموعه حقوقی وکیل نادری با تجربه فراوان در دعاوی کیفری، آماده ارائه مشاوره تخصصی در تنظیم متن گذشت از قصاص، بررسی شرایط عدول، و دفاع از حقوق اولیای دم محترم و یا شخص بخشیده شده است.
سؤالات موکلین در این رابطه
آیا برای قصاص قاتل باید دیه داد؟
خیر، در حالت عادی نیازی نیست؛ اما اگر برخی ورثه گذشت کنند، برای اجرای قصاص لازم است دیه سهم آنان پرداخت شود.
آیا گذشت از قصاص را می توان پس گرفت؟
اگر گذشت قطعی و بی قید و شرط باشد، قابل عدول نیست؛ اما در گذشت مشروط در قصاص، اگر شرط محقق نشود، می توان گذشت را پس گرفت.
در نامه گذشت به چه چیزهایی اشاره می شود ؟
از مهم ترین موارد قابل ذکر در گذشت نامه، نام مجرم و بزه دیده، تمامی اولیای دم و رضایت مشروط یا بی قید و شرط ایشان و همچنین شماره حکم و تاریخ امضا می باشد.
