توهین یکی از جرایمی است که در قانون مجازات اسلامی مورد توجه ویژه قرار گرفته و افراد بسیاری در طول زندگی ممکن است با این موضوع درگیر شوند. آشنایی با مفهوم توهین، شرایط تحقق آن و نحوه رسیدگی به این جرم از جمله مسائلی است که در مشاوره حقوقی توهین توسط وکیل نادری به طور کامل بررسی میشود.
جرم توهین، معنا، ارکان و تفاوت آن با جرم قذف
در لغت، توهین به معنی خوار کردن و سبک شمردن دیگران است. اما در حقوق کیفری ایران باید بین جرم توهین و جرم قذف تفاوت قائل شد. طبق قانون، قذف به معنای نسبت دادن زنا یا لواط به شخص دیگر است و مجازات آن در شرع، حد شرعی و مشخص شده میباشد. در مقابل، توهین عبارت است از بهکار بردن الفاظ زشت یا اهانتآمیز نسبت به دیگری، بدون آن که عمل خاصی به او نسبت داده شود.
ملاک تشخیص توهین، جایگاه اجتماعی فرد و عرف جامعه است. ممکن است عبارتی در یک منطقه معمول و در جای دیگر توهینآمیز تلقی شود. در نهایت، قاضی پرونده است که با توجه به شرایط و اوضاع، تشخیص میدهد آیا رفتار یا گفتار انجامشده مصداق توهین است یا خیر.
برای مشاوره حقوقی توهین میبایست در ابتدا عنصر مادی جرم به عبارتی فعل مجرمانه سپس عنصر معنوی جرم که همان قصد و نیت مرتکب جرم می باشد سپس عنصر قانونی که همان ماده قانونی مجازات این جرم بوده بررسی شود و سپس مراحل رسیدگی به این جرم و مدارک مورد نیاز جهت اعطای وکالت بیان گردد.
عناصر جرم توهین
برای بررسی دقیقتر این جرم، باید سه عنصر مادی، معنوی و قانونی آن مورد توجه قرار گیرد.
1- عنصر مادی
هر نوع رفتار کلامی یا غیرکلامی که باعث اهانت به دیگری شود، عنصر مادی جرم توهین محسوب میشود. نمونههای متداول آن شامل فحاشی، حرکات اهانتآمیز، نوشتن جملات تحقیرکننده یا حتی اشاره با دست است.
2- عنصر معنوی
مرتکب باید بداند که رفتار یا گفتار او ماهیت توهینآمیز دارد و با قصد تحقیر دیگری مرتکب آن شده است. در واقع، قصد و نیت در تحقق این جرم نقش اساسی دارد.
3- عنصر قانونی
ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات) مقرر میدارد که ارتکاب جرم توهین به افراد مانند انجام افعالی چون فحاشی و بهکار بردن الفاظ رکیک، موجب حکم به جزای نقدی درجه 6 میشود.
در مقابل، مطابق ماده ۲۵۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، قذف دارای حد شرعی هشتاد ضربه تازیانه است. تفاوت این دو در نوع مجازات (حدی و تعزیری) و نحوه اجرای آنها است. به گفته اساتید حقوق جزا، شلاق تعزیری بیشتر جنبه اصلاحی و روانی دارد تا جسمی.
توهین در فضای مجازی
توهین در فضای مجازی شامل مواردی چون اینترنت و شبکه های اجتماعی میباشد افرادی که در این محیط عمل توهین به افراد دیگر را انجام میدهند طبق قانون مجرم محسوب میشوند و مجازات انها میتوان طبق نظر دادگاه به جزای نقدی محکوم نمود. البته شایان ذکر اسن که تحریف عکس، فیلم یا صدای اشخاص اگر موجب وهن شخص شود، طبق ماده 16 قانون جرایم رایانه ای قابل مجازات است.
مراحل رسیدگی
سیدگی به جرم توهین مانند سایر جرایم کیفری از دادسرای عمومی و انقلاب آغاز می شود. مراحل به صورت زیر است:
طرح شکایت توسط شاکی و ثبت پرونده در دادسرا
انجام تحقیقات مقدماتی در کلانتری یا پلیس فتا (در صورت وقوع در فضای مجازی)
جمع آوری ادله از جمله شهادت شهود، پرینت پیامکها، یا فایلهای صوتی
احضار متهم توسط بازپرس و صدور قرار تأمین کیفری
در صورت احراز دلایل کافی، صدور کیفرخواست و ارسال پرونده به دادگاه کیفری دو
صدور رأی دادگاه که ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر در دادگاه تجدیدنظر استان است
مدارک مورد نیاز
برای طرح شکایت توهین یا اعطای وکالت در این زمینه، معمولا مدارک زیر مورد نیاز است:
گزارش پلیس ۱۱۰ یا کلانتری مربوطه
شهادت شهود حاضر در صحنه
پیامکها، چت ها یا فایل های صوتی و تصویری توهین آمیز
کارت ملی و مدارک هویتی جهت اعطای وکالت به وکیل دادگستری
پرسش های موکلین
توهین با افترا چه فرقی دارد؟
در توهین صرفا الفاظ اهانت آمیز به کار میرود، بدون آنکه اتهامی به شخص نسبت داده شود. اما افترا زمانی رخ میدهد که شخصی اتهام مشخصی مانند سرقت یا فساد را به دیگری نسبت دهد.
ایا بدون شاهد هم میتوان شکایت توهین را مطرح کرد؟
بله، امکان طرح شکایت بدون شاهد وجود دارد. با این حال، در چنین شرایطی ارائه ادله ای مانند پیامک، صدا یا ویدیو برای اثبات جرم ضروری است.
ایا در شکایت توهین میتوان طلب دیه کرد؟
در صورت اثبات اینکه توهین باعث آسیب روحی یا جسمی شده، میتوان از طریق دادگاه تقاضای دیه یا خسارت معنوی نمود.
