حضانت فرزند از مهم ترین مباحث خانوادگی است که هم برای والدین حق محسوب می شود و هم تکلیف قانونی. در واقع، نگهداری و مراقبت از فرزند نه فقط یک وظیفه اخلاقی، بلکه الزام قانونی است که قانون مدنی و قانون حمایت خانواده به طور شفاف آن را تبیین کرده اند. در این مقاله با تببین نکاتی در مورد حضانت فرزند، تلاش می کنیم ابعاد گوناگون بحث را شرح دهیم.
مشاوره حقوقی حضانت
در تعریف حضانت گفته شده که شامل نگهداری، تربیت، مراقبت مادی و معنوی از فرزند است. هرچند قانون گذار تعریف واحدی ارائه نکرده اما مفهوم کلی آن روشن است. حضانت تنها مربوط به فرزندانی است که هنوز به سن قانونی نرسیده اند و نیاز به حمایت والدین دارند. لازم به ذکر است قانون گذار در خصوص تعیین پایان مدت حضانت نیز به صورت صریح تعیین تکلیف ننموده؛ لیکن به هر ترتیب می توان اینطور استدلال نمود که حضانت حق و تکلیف متقابلی است که بر عهده والدین قرار می گیرد. به عبارتی نگهداری فرزند توسط والدین حق شرعی و مورد پذیرش قانون است و از دیگر سو نگهداری شدن و تامین هزینه های مربوط به آن حق فرزند است و این حق، تکلیفی است که بر ذمه والدین قرار میگیرد .
مشاوره حقوقی حضانت به دو بخش تقسیم می شود که یکی اخذ حضانت و دیگری سلب حضانت است که مسائل مربوط به دست آوردن حضانت توسط هر یک از والدین نسبت به طرف مقابل در ادامه طرح می گردد ، در این خصوص مطابق قانون حمایت خانواده و مدنی، حضانت فرزند تا ۷ سال با مادر است . بدین ترتیب اصل بر حضانت طفل تا ۷ سال با مادر و بعد از آن با پدر است البته در این بین هر یک از والدین می توانند حضانت طرف مقابل را سلب نمایند و فرزند مشترک را از طرف مقابل بگیرند .
موارد سلب حضانت
دادگاه در مواردی می تواند حضانت را از یکی از والدین سلب کند. برخی از این موارد طبق ماده 1173 قانون مدنی عبارت اند از:
- اعتیاد زیان آور به مواد مخدر، الکل یا قمار
- فساد اخلاقی یا شهرت به فحشا
- ابتلا به بیماری های روانی به تشخیص پزشکی قانونی
- سوء استفاده از طفل برای کارهای غیرقانونی یا غیراخلاقی
- تکرار ضرب و جرح غیر متعارف
مصلحت کودک؛ معیار اصلی تصمیم گیری
در بسیاری از دعاوی حضانت، قاضی تنها به مواد قانونی اکتفا نمی کند بلکه مصلحت کودک را به عنوان معیار اصلی در نظر می گیرد. مصلحت ممکن است شامل شرایط روحی کودک، وضعیت اقتصادی والدین، محل زندگی و حتی ثبات عاطفی خانواده باشد. در پرونده های متعددی که مورد رسیدگی وکلای وکیل نادری بوده اند نیز تاکید شده که حکم حضانت باید با رعایت مصلحت طفل صادر شود.
روند رسیدگی
رسیدگی به پرونده های حضانت در دادگاه خانواده انجام می شود. بر اساس ماده 12 قانون حمایت خانواده، مادر می تواند دادخواست خود را در دادگاه محل اقامت خود یا محل اقامت پدر مطرح کند.
پس از صدور رای بدوی، طرف ناراضی ظرف 20 روز فرصت دارد تا در دادگاه تجدید نظر استان اعتراض کند. محدودیتی برای طرح مجدد دعوای حضانت وجود ندارد؛ یعنی اگر شرایط تغییر کند والدین می توانند دوباره درخواست بررسی حضانت را مطرح نمایند.
مواد قانونی مرتبط با حضانت
- ماده 1169 قانون مدنی
برای حضانت و نگهداری طفلی که ابوین او جدا از یکدیگر زندگی میکنند، مادر تا سن هفت سالگی اولویت دارد و پس از آن با پدر است.
تبصره . بعد از هفت سالگی در صورت حدوث اختلاف، حضانت طفل با رعایت مصلحت کودک به تشخیص دادگاه میباشد.
- ماده 1170 قانون مدنی
اگر مادر در مدتی که حضانت طفل با او است مبتلا به جنون شود یا به دیگری شوهر کند حق حضانت با پدر خواهد بود.
- ماده 1173 قانون مدنی
هرگاه در اثر عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادری که طفل تحت حضانت اوست، صحت جسمانی و یا تربیت اخلاقی طفل در معرض خطر باشد، محکمه میتواند به تقاضای اقربای طفل یا به تقاضای قیم او یا به تقاضای رئیس حوزه قضایی، هر تصمیمی را که برای حضانت طفل مقتضی بداند، اتخاذ کند.
موارد ذیل از مصادیق عدم مواظبت و یا انحطاط اخلاقی هر یک از والدین است:
1) اعتیاد زیان آور به الکل، مواد مخدر و قمار.
2) اشتهار به فساد اخلاق و فحشاء.
3) ابتلا به بیماریهای روانی با تشخیص پزشکی قانونی.
4) سوء استفاده از طفل یا اجبار او به ورود در مشاغل ضد اخلاقی مانند فساد و فحشاء، تکدیگری و قاچاق.
5) تکرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف.
مدارک مورد نیاز
مدارک مورد نیاز جهت طرح دادخواست حضانت عبارتند از اصل سند نکاح اصل شناسنامه و کارت ملی ثبت نام در سیستم ثنا که همان ابلاغ الکترونیکی اوراق قضایی می باشد و مراجعه به وکیل حضانت جهت اعطای وکالت. وکیل نادری در این خصوص میتواند شما را در حصول بهترین نتیجه یاری نماید.
پرسش های موکلین ما
در صورت ازدواج مادر ایا حضانت او سلب خواهد شد؟
طبق قانون در صورت ازدواج مادر به شرطی که پدر اعتراض کند و تشخیص داده شود که این ازدواج باعث ضرر به فرزند میباشد ممکن است حضانت از وی سلب شود . باید توجه کرد که صرف ازدواج باعث سلب حضانت نمیباشد
پرداخت نفقه فرزند با چه کسی است؟
در هر ضورت نفقه فرزند با پدر میباشد حتی اگر حضانت با مادر باشد. در حالتی که پدر توان پرداخت نفقه را نداشته باشد و یا فوت کرده باشد . پرداخت نفقه با جد پدری و در مرحله بعد با بستگان نسبی میباشد.
آیا تصمیم دادگاه حضانت قابل تغییر است؟
بله، در صورت تغییر شرایط یا رفتار والدین، هر یک از ایشان می تواند دوباره برای بررسی حضانت به دادگاه مراجعه کند.
