طلاق به درخواست زوجه و یا طلاق از ناحیه زوجه عنوان مشاوره حقوقی دیگری است که در این خصوص ذکر مواردی ضروری به نظر می رسد. طلاق از طرف زوجه یکی از موضوعات مهم در دعاوی خانواده است که هم جنبه شرعی دارد و هم قانونی. طبق قانون مدنی ایران، در مواردی که ادامه زندگی برای زن دشوار یا غیرقابل تحمل شود، او می تواند با استناد به ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی، درخواست طلاق بدهد. این حالت در حقوق به عنوان عسر و حرج زوجه شناخته می شود. البته زوجه باید در ابتدا موارد عسر وحرج که در ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی بدان اشاره شده اثبات نماید.
معنا و مفهوم عسر و حرج
عسر و حرج یعنی شرایطی که ادامه زندگی کردن را با مشکلات بسیار و دشواری فراهم می سازد . در حالت کلی عسروحرج شامل عسر و حرج بدنی ، عسر و حرج روحی وعسروحرج مالی می باشد در شرع ایجاد عسر و حرج منع شده است به عبارتی هیچ شخص را نمی توان در تنگنا و فشار قرار داد چرا که هر انسان میتواند از آزادی و زندگی خود لذت ببرد و آنطور که شایسته است زندگی کنند این قاعده در فقه نیز با عنوان دیگری تشابه داشته و آن نفی ضرر و یا لاضرر شناخته می شود .
موارد استنادی در طلاق از طرف زوجه
ماده 1129 قانون مدنی
موضوع این ماده دقیقا در مورد نفقه و ترک انفاق میباشد . بر طبق این ماده در صورتی که زوج از دادن نفقه خودداری کند و الزام وی به پرداخت ممکن نباشد زوجه میتواند با استناد بر همین ماده دادخواست طلاق خود را مطرح کند.
ماده 1130 قانونی مدنی
در فرض قرار گرفتن زوجه در حالتی که ادامه زندگی برای وی شخت و غیرقابل تحمل باشد حالتی به نام عسر و حرج اتفاق خواهد افتاد. در ادامه مواردی از عسر و حرج را نام خواهیم برد:
- اعتیاد زوج به مواد مخدر و مشروبات الکلی
- ضرب و جرح
- ترک زندگی
- محکومیت زوج به حبس طولانی
- بیماری های روانی
- خیانت و روابط نامشروع
ماده 1119 قانون مدنی
موضوع این ماده در مورد وکالت در طلاق میباشد . این حق در عقدنامه طبق شرایطی به زوجه داده خواهد شد که با استفاده از ان میتوان دادخواست طلاق را مطرح کرد. در خصوص طلاف و بهترین وکیل طلاق در دیگر مقالات سایت وکیل نادری به تفصیل توضیح داده ایم.
مشاوره حقوقی طلاق به درخواست زوجه
لازم به ذکر است بیان شود که مطابق قانون و شرع حق طلاق صرفاً در اختیار مرد بوده و زن نمیتواند بدون وجود اذن و اجازه قانون خود را مطلقه نماید در همین راستا قاعده عسر و حرج راهگشا بوده و زوجه به استناد این قانون می توانند به حاکم مراجعه کنند و الزام زوج به طلاق را بخواهد همانطور که بیان گردید در این خصوص نیز حاکم صرفاً میتواند زوج را ملزم به طلاق دادن همسر خود نماید و در صورت استنکاف و خودداری از انجام این عمل حاکم اختیار دارد خود زوجه را از قید زوجیت خارج نماید.
موارد عسر و حرج به صورت تمثیلی و به عبارتی به عنوان مثال در قانون ذکر شده و با توجه به شخصیت هر فرد و آداب و رسوم هر منطقه متغییر و قابل تغییر است که تشخیص آن نیز بر عهده قاضی محترم دادگاه خانواده می باشد. قانون گذار از ترک زندگی خانوادگی به مدت شش ماه متوالی و یا نه ماه متناوب یا اعتیاد سوء رفتار و یا بیماری لاعلاج به عنوان مثال نام برده است .
البته از طرفی قانونگذار عسر و حرج جسمی و مالی را بیان نموده لیکن در خصوص مشقت های های روحی و روانی زوجه مصداق روشنی بیان ننموده که از این نوع میتوان به بیماری های روحی و روانی مرد از جمله بدبینی و وسواس فکری و عملی افسردگی و غیره اشاره نمود و البته تشخیص این موضوع با پزشکی قانونی و قاضی محترم دادگاه می باشد .
فارغ از موارد مندرج در ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی زوجین ممکن است در زمان ازدواج مطابق سند نکاح بند های ۱۲ گانه ای را به امضا برسانند که در این موارد زوج با تحقق شروطی به زوجه اجازه مطلقه نمودن خود را می دهد و البته این اجازه در قالب عقد وکالت محقق خواهد شد به دیگر سخن در صورت محقق شدن یکی از شروط ۱۲ گانه، زوجه میتواند با وکالت اعطایی ضمن سند نکاح با مراجعه به دادگاه خود را مطلقه نماید .
در این خصوص رویه قضایی مطابق موارد عسر و حرج می باشد. هرچند این امر از لحاظ تئوری حقوقی اشتباه است چراکه در موارد عسر و حرج ، الزام زوج به طلاق جهت رفع ضرر صورت می گیرد . اما در خصوص بندهای ۱۲ گانه سند نکاح ، اثبات محقق شدن وکالت در طلاق از دادگاه خواسته می شود و با اثبات محقق شدن یکی از شروط دوازده گانه از جمله ازدواج مجدد زوج و غیبت در منزل به مدت شش ماه اعتیاد ترک نفقه به مدت ۶ ماه اشاره نمود که اثبات آن به سادگی صورت می پذیرد زوجه میتواند با وکالت اعطایی در زمان تنظیم سند نکاح خود را مطلقه کند.
طلاق خلع و طلاق مبارات
باید توجه داشت آنچه در ذهن مردم نقش بسته که زوجه میتواند با بخشیدن کل حقوق مالی خود طلاق از همسرش بگیرد ناصحیح و بر خلاف قانون می باشد. در مورد بخشیدن مهریه باید اشاره شود این اقدام صرفاً در جهت جلب رضایت زوج به طلاق بوده و یا به اقناع وجدانی رسانیدن قاضی دادگاه که زوجه در اکراه شدید به سر می برد که حاضر است تمام حقوق مالی خود را برای رهایی از این زندگی ببخشد کمک کننده است. درصورت اینکه کراهت صرفاً از جانب زوجه باشد و معادل مهریه و یا کمتر و یا بیشتر از آن در قبال طلاق بخشیده می شود و به این نوع طلاق ، طلاق خلع میگویند و اگر کراهت از جانب هر دو طرف باشد چیزی بیش از بخشیدن مهر زن نباید انجام شود و طلاق صادره، طلاق مبارات خواهد بود. در دیگر مقالات سایت وکیل نادری نیز می توانید در این خصوص اطلاعات بیشتری کسب کنید.
روند رسیدگی
همانطور که در مشاوره حقوقی طلاق توافقی بیان شد زوج می توانند در دفتر اسناد رسمی وکالت با حق قبول بذل و حق توکیل وکیل دادگستری اختیار مراجعه به دادگاه و مطلقه نمودن خود را اعطا نماید و در این صورت این طلاق ، طلاق از طرف زوج محسوب نشده و در قالب طلاق توافقی مطرح می شود.
مشاوره حقوقی طلاق از طرف زوجه نیازمند بررسی روند طرح دادخواست می باشد. در این مورد با ثبت دادخواست در دفتر خدمات قضایی و ارجاع دادخواست به دادگاه خانواده محل اقامت زوجه و یا زوج پرونده تشکیل می شود لازم به ذکر است برابر ماده ۱۲ قانون حمایت خانواده زوجه میتواند در دادگاه محل اقامت خود نیز بر علیه زوج طرح دعوا نمایند. و الزام به حضور در دادگاه محل اقامت طرف مقابل که خوانده دعوا می باشد نخواهد داشت. به هر ترتیب در جهت اخذ نتیجه مطلوب ، اثبات یکی از شروط دوازده گانه سند نکاح و یا اثبات تحقق موارد عسر و حرج ضروری بوده در غیر اینصورت محاکم مطابق شرع و قانون نمی توانند به درخواست زوجه رسیدگی نمایند ، چرا که حق طلاق در ید مرد می باشد به هر ترتیب پس از ارجاع پرونده و استماع اظهارات طرفین دادگاه پرونده را جهت اظهار نظر داور در وقت نظارت قرار خواهد داد .
داور یکی از طرف خانواده زوج و دیگری از طرف خانواده زوجه می بایست سعی در برقراری صلح و سازش و حل مشکل نمایند و در ادامه نظر خود را در خصوص درخواست زوجه نسبت به طلاق اعلام نماید نظر داوران جنبه ارشادی داشته و ملاک اقناع وجدان قاضی محترم دادگاه خانواده خواهد بود. رای دادگاه در این خصوص ظرف ۲۰ روز قابل تجدید نظر در دادگاه تجدید نظر استان و ظرف ۲۰ روز پس از رای تجدید نظر قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور می باشد. لازم به ذکر است دادگاه بدوی ضمن صدور رای الزام زوج به طلاق می بایست نسبت به تمامی حقوق مالی زوجه همچنین حضانت فرزند مشترک تعیین تکلیف نماید و در رای خود و آن اشاره کنند
چالشهای پیش زوی زوجه در روند طلاقق
- عسر و حرچ
یکی از سخت ترین چالشهای زوجه اثبات عسر و حرج میباشد. این امر باید مداوم و مستدل باشد تا قاضی محترم را اقناع کند . این مورد باید کاملا برای دادگاه محرز باشد تا غیر قابل تحمل بودن شرایط را برای زوجه دلیل بر طلاق قلمداد کند.
- طولانی بودن
ما در طلاق از طرف زوج با روندی به مراتب کوتاه تر مواجه هستیم . اما در طلاق از طرف زوجه دلایلی وجود خواهد داشت که باید برای دادگاه مسجل شود و در مواردی هم با دفاع از طرف زوج و ارسال چندین باره به داوری باعث طولانی شدن دادرسی میشود.
- بخشیدن مهریه
در قانون اجباری برای بخشیدن مهر درازای طلاق وجود ندارد اما شاهد هستیم که در رویه در بسیاری موارد زن با بخشیدن مهر خود دلیل محکمی برای اثبات اکراه خود به زوج ارائه میدهد و به خواسته خود میرسد.
- وجود فرزند مشترک
در مواردی که فرزند مشترک وجود دارد قاضی به زوجه پیشنهاد ادامه زندگی را خواهد داد و در این شرایط روند دادرسی برای وی با چالشهایی روبه رو خواهد شد.
مدارک مورد نیاز
مدارک مورد نیاز جهت طرح دادخواست حاضر و یا مراجعه به وکیل طلاق جهت اعطای وکالت عبارتند از سند نکاح کارت ملی و شناسنامه به همراه دلایل و مستندات ایجاد استراحت و یا اثبات وقوع یکی از بندهای ۱۲ گانه سند نکاح در محقق شدن وکالت در طلاق.
سوالات متداول
نحوه اثبات ترک انفاق به چه صورت است؟
در بالای مقاله اشاره شده است که ترک اتفاق دلیلی بر طلاق برای زوجه میباشد . از جمله مواردی که میتوان به وسیله ان ترک انفاق را اثبات کرد، شکایت کیفری . ارائه شهود . نامه بهزیستی و فیش عدم واریز نفقه قابل ذکر است.
ایا در حالت غیاب زوج طلاق ممکن است؟
باید بگوییم بله . تمامی جلسات به زوج ابلاغ خواهد شد و در صورت عدم حضور وی رای غیابی صادر میشود.
آیا اعتیاد شوهر میتواند دلیل طلاق باشد؟
بله. بر اساس ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی، اعتیاد زوج یکی از مصادیق عسر و حرج است و میتواند موجب صدور حکم طلاق شود.
