اختلافات ملکی و اثبات حریم ملک در بسیاری از موارد نه بر سر مالکیت ملک، بلکه بر سر حدود و حریم آن شکل می گیرد. تعیین دقیق حریم ملک از نظر قانونی، یکی از مهم ترین مباحثی است که در دعاوی حقوقی مطرح می شود. درک درست از مفهوم حریم ملک و نحوه اثبات آن می تواند از بروز بسیاری از اختلافات جلوگیری کند. این مقاله با هدف آگاه سازی شما بزرگواران در خصوص ماهیت «حریم ملک» و بررسی فرآیند قانونی اثبات آن، نوشته شده است. همچنین نقش کلیدی وکیل متخصص در موفقیت این دعاوی را روشن می سازد.

تعریف حریم ملک

«حریم ملک» به فضای اطراف یا وابسته به یک ملک گفته می شود که در تصرف مالک است یا به نحوی استفاده از آن، منحصراً به مالک تعلق دارد. حریم ممکن است به شکل افقی، عمودی یا ترکیبی باشد. به عنوان مثال، فاصله مشخصی از دیوار خانه تا ملک مجاور که نباید ساخت وساز توسط دیگری در آن انجام شود، یا حریمی که برای عبور لوله آب یا برق در نظر گرفته شده است.

در واقع، حریم به نوعی حاشیه امن برای ملک تلقی می شود که عدم رعایت آن ممکن است منجر به تجاوز، ایجاد مزاحمت و نهایتاً تولید اختلاف حقوقی گردد.

انواع حریم در حقوق ایران چه هستند؟

حـریم ملک را می توان از سه منظر بررسی کرد:

حریم قانونی

حـریم قانونی، حریمی است که مطابق با قوانین مصرح تعیین شده است؛ مانند فاصله مجاز ساخت و ساز از جاده های اصلی یا حریم چاه آب طبق قانون آب و نحوه ملی شدن آن.

حریم عرفی

حریمی که در یک منطقه یا محله بر اساس عرف پذیرفته شده است. مثلاً در برخی روستاها فاصله دو خانه باید به حدی باشد که حریم شخصی رعایت گردد.

حریم قراردادی

 حریمی که طرفین در قراردادهای خود به آن اشاره کرده و بر سر آن توافق کرده اند.

 چرا اثبات حریم ملک اهمیت دارد؟

اثبات حریم ملک برای جلوگیری از موارد زیر حیاتی است:

• جلوگیری از تجاوز ملک مجاور
• پیشگیری از ساخت وسازهای غیرمجاز در حریم
• حفظ حقوق بهره مندی از نور کافی، هوا، دسترسی و عبور و مرور مالک
• رفع مزاحمت و ادعاهای ناحق همسایگان
• ارزش گذاری بهتر ملک در هنگام فروش یا معامله

 مراحل قانونی اثبات حریم ملک

برای اثبات حریم ملک در مراجع قانونی، مراحل زیر به صورت کلی طی می شود:

1- بررسی و جمع آوری مدارک

در این مرحله، مالک باید کلیه مستندات مرتبط با حدود ملک و حریم آن را آماده کند. این مدارک شامل موارد ذیل هستند:

• سند رسمی ملک
• نقشه های ثبتی یا تفکیکی
• کروکی و نقشه های هوایی
• توافق نامه ها یا قراردادهای قدیمی
• استشهادیه محلی یا شهادت شهود

2- مراجعه به وکیل متخصص

با توجه به پیچیدگی مسائل فنی و حقوقی، توصیه می شود مالک با یک وکیل باتجربه در امور ملکی مشورت کند. وکیل می تواند دادخواست را به درستی تنظیم کرده و در صورت نیاز، ادله قوی ارائه دهد.

3- ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری

دادگاه معمولاً برای تعیین حریم، موضوع را به کارشناسی ارجاع می دهد. کارشناس پس از بازدید از محل، بررسی مدارک، مقایسه نقشه ها و مستندات، نظریه فنی خود را ارائه می کند.

4- طرح دعوای حقوقی

در صورت وجود اختلاف یا تجاوز به حریم، مالک باید با توجه به پیشنهاد وکیل، دعوای «اثبات حریم ملک» یا «رفع تجاوز به حریم» را در دادگاه حقوقی محل وقوع ملک مطرح نماید. دادگاه با بررسی شواهد و نظریه کارشناسی، رأی مقتضی صادر خواهد کرد.

5- اجرای رأی دادگاه

در صورتی که دادگاه رأی به اثبات حریم و رفع تجاوز دهد، مالک می تواند با استفاده از رأی صادره، از بخش اجرای احکام تقاضای اعمال حکم را داشته باشد.

 نقش وکیل در اثبات حریم ملک

در پرونده های اثبات حریم، حضور وکیل مجرب نقش بسزایی در موفقیت پرونده دارد. وکیل با دانش حقوقی خود می تواند:

• ادله را به درستی تنظیم کند.
• خواسته را صحیح و مستدل در دادخواست درج کند.
• از بروز ایرادات شکلی در روند دادرسی جلوگیری نماید.
• نظریه کارشناسی را تحلیل و در دادگاه دفاع کند.
• به ویژه در مواردی که طرف مقابل با ادعاهای خلاف واقع یا واهی در پی تضییع حقوق مالک است، حضور وکیل ضروری است.

 نتیجه گیری

اثبات حریم ملک یک دعوای تخصصی و حقوقی است که نیاز به دقت، مستندات قوی و درک صحیح از قانون دارد. غفلت از تعیین حریم در زمان خرید یا ساخت وساز ممکن است در آینده منجر به اختلافاتی پرهزینه گردد. اگر در خصوص حریم ملک خود دچار تردید هستید یا با تجاوز طرف مقابل روبرو شده اید، بهترین اقدام، مشورت با یک وکیل متخصص در امور ملکی است. مجموعه حقوقی وکیل نادری با سابقه ای موفق در حل دعاوی ملکی، آماده ارائه مشاوره حقوقی و پیگیری پرونده های اثبات حریم ملک شماست. ضمناً می توانید مقاله مرتبط ما با عنوان وکیل متخصص ملکی را بررسی فرمایید.

 سؤالات متداول