بازداشت غیرقانونی چیست ؟

شاید در نگاه اول به ذهن اینگونه متبادر شود که جرم بازداشت غیرقانونی صرفا توسط پلیس صورت میگیرد و با وجود اینکه قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال 1392 امر کرده است که پلیس نمیتواند افراد را بدون دستور مقام قضائی برای بیش از 24 ساعت بازداشت کند و پلیسی که این قانون را رعایت نکند مرتکب جرم بازداشت غیرقانونی شده است اما این جرم از سوی افراد عادی نیز قابل تحقق میباشد.

عنصر قانونی جرم بازداشت غیرقانونی

جرم بازداشت غیرقانونی در ماده 583 بخش تعزیرات مصوب سال 1375 قانون مجازات اسلامی جرم‌انگاری شده است که بدین شرح است که هر کس از مامورین دولتی یا نیروهای مسلح یا غیر آنها ، بدون حکمی از مقامات صلاحیت‌دار ، در غیر مواردی که در قانون ، جلب یا توقیف اشخاص را تجویز نموده ، شخصی را توقیف یا حبس کند یا به زور در محلی مخفی نماید ، به یک تا سه سال حبس یا جزای نقدی محکوم خواهد شد .

بازداشت غیرقانونی

شرایط جرم بازداشت غیرقانونی :

مرتکب این جرم هر کس میتواند باشد و محدود به مامورین دولتی نیست . اقدام مرتکب نسبت به توقیف ، حبس یا اخفای دیگری باید بدون رضایت وی و بدون وجود مجوز باشد. این جرم یک جرم مستمر و عمدی است .

تفاوت توقیف و حبس

وکیل متخصص کیفری : حبس کردن معمولا برای مدت طولانی‌تر و در داخل مکان معین و محصوری انجام میشود. در توقیف لزوما فرد در مکان محصوری نگه داشته نمیشود بنابراین کسی که با اتخاذ عنوان مجعول ، سرنشینان خودرویی را به بهانه بازرسی خودرو آنها ، مدتی در کنار خیابان نگاه داشته و اجازه رفتن به آنها نمیدهد ، مرتکب توقیف غیرقانونی شده است .

تفاوت مخفی کردن و حبس کردن

در مخفی کردن دور نگاه داشتن قربانی از دید دیگران مدنظر مرتکب میباشد و این کار لزوما در محل بسته و محصوری انجام نمیشود مثل اینکه کسی فرزند صغیر دیگری را داخل خانه خود نگه دارد بدون اینکه خانه‌اش لزوما قفل و بست محکمی داشته باشد.

انگیزه در جرم بازداشت غیرقانونی

انگیزه‌ی مرتکب در مسئولیت کیفری وی موثر نیست . مثل اینکه معلمی دانش‌آموزی را برای مجبور کردن او به درس خواندن ، اقدام به محبوس کردن وی نماید یا کارفرمایی که به قصد جلوگیری از نقض قرارداد کار توسط کارگر در را به روی وی می‌بندد تا مانع خروج وی از کارگاه شود ، علیرغم برخورداری از انگیزه خوب ، مرتکب جرم شده‌اند.

تخفیف مجازات مرتکب بازداشت غیرقانونی

اگر مرتکب قبل از آنکه تعقیب شود ، شخص توقیف شده را رها کند یا اقدام لازم جهت رها شدن وی بعمل آورد ، در صورتی که شخص مزبور را بیش از 5 روز توقیف نکرده باشد ، مجازات او خفیف‌تر میشود.

تشدید مجازات

چنانچه مرتکب ، توقیف‌شده یا محبوس‌شده یا مخفی‌شده را تهدید به قتل نموده یا شکنجه و آزار بدنی وارد آورده باشد ، مجازات او شدید‌تر خواهد شد .

آیا کسی که صرفا اقدام به تهیه‌ی مکان برای مرتکب بازداشت غیرقانونی کرده است ، مجرم است ؟

بله ، اگر کسی از طریق تهیه مکان با مرتکب جرم بازداشت غیرقانونی معاونت نماید ، به مجازات حبس یا جزای نقدی محکوم خواهد شد .

اگر بازداشت غیرقانونی همراه با جراحت یا حتی قتل شود ، مرتکب چگونه مجازات میشود؟

اگر توقیف غیرقانونی توام با شکنجه و آزار بدنی باشد که منجر به قتل یا جراحت شود ، در این حالت قصاص یا دیه با مجازات تعزیری جمع خواهد شد و بر مرتکب اجرا میشود.

آیا اگر شوهر اقدام به قفل نمودن درب منزل کند و اجازه تردد را به همسر خود ندهد ، مرتکب جرمی شده است ؟

بله ، این اقدام نمونه‌ی بارز حبس همسر در منزل است که مجازات بازداشت غیرقانونی برای شوهر در پی خواهد داشت .