اعتبار امر مختومه + استثناء های مربوطه

چند نکته مهم در رابطه با اعتبار امر مختومه ، با وکیل نادری : اگر فردی اقدام به طرح دعوا کند و باتوجه به طی مراحل بدوی ، تجدیدنظر و فرجام‌خواهی محکوم به بی‌حقی بشود. دیگر قادر نیست مجددا طرح دعوا کند و دوباره مراحل بدوی ، تجدیدنظر و فرجام‌خواهی را بگذراند. زیرا اصل اعتبار امر مختومه مانع از طرح دعوای مجدد خواهد شد.

ماهیت اصل اعتبار امر مختومه

اعتبار امر مختومه بدین معناست زمانی که حکم در دادگاه قطعی و نهایی میشود. دیگر امکان اقامه‌ی مجدد دعوای مذکور توسط خواهان سابق علیه خوانده سابق وجود ندارد.

شاید یکی از فلسفه‌ی وجودی این اصل مهم و پرارزش ، جلوگیری از هرج و مرج و بی‌نظمی در نظام قضایی میباشد. تصور شود در پرونده‌‌ای بعد از سپری شدن مدتها و با تلاش قضات ، منتهی به صدور رایی شده است . اگر فردی که حکم به ضرر وی صادر شده است. قصد داشته باشد این پروسه‌ی طی شده را تکرار کند. باعث ایجاد مشکلاتی در نظام‌ قضایی کشور از جمله اتلاف وقت مراجع قضایی ، هزینه‌های غیرضرور در باب دعاوی و … میشود.

همچنین اصل بر این است که قاضی از تمام توان علمی خود در پرونده‌ی حقوقی و کیفری استفاده کرده است. و در نتیجه رای صحیح و درستی صادر شده است . به همین دلایل اقامه‌ی دعوای مجدد غیرضروری میباشد.

استناد قانونی اعتبار امر مختومه

اعتبار امر مختومه یا بعبارت دیگر اعتبار امر قضاوت‌شده در قانون به آن صراحتا اشاره شده است. در ماده 84 قانون آیین دادرسی در دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب سال 1379 بدین اصل پرداخته است. در بند 6 ماده 84 آمده است که اگر دعوای طرح شده از سوی خواهان دعوا در گذشته بین همان خواهان و خوانده یا اشخاصی که اصحاب دعوا قائم‌مقام آنان هستند اقامه شده باشد و منتج به حکم قطعی شده باشد ، دیگر دعوا قابلیت طرح مجدد را نخواهد داشت .

توصیه حقوقی :

بهتر است شخصی که دچار مشکلات حقوقی شده است. اگر در حل و فصل مشکل تخصص و اطلاعات کافی ندارد ، به یک وکیل پایه یک دادگستری برای مشاوره‌ حقوقی یا اعطای وکالت برای پیگیری مشکل حقوقی مراجعه کند .

وکالت بسان طبابت است . هنگامی که فرد دچار بیماری میشود به پزشک معالج برای بهبودی مراجعه میکند. زیرا میداند که اگر اقدام به خوددرمانی کند ، دچار مشکلات بدتری خواهد شد . در امور حقوقی نیز فردی که دچار دعاوی حقوقی میشود ، باید به وکیل مراجعه کند. زیرا اگر خود اقدام به حل مشکل حقوقی کرده باشد و به نتیجه نرسیده باشد. اصل اعتبار امرقضاوت‌شده مانع از سرگیری اقامه دعوا خواهد شد . به همین سبب فرد بعد از شکست در امر حقوقی زمانی به فکر وکیل دادگستری می‌افتد که دیگر دیر است و باید از ابتدای امر مراجعه میکرد.

بنابراین فرد با این تصور که برای رسیدن به نتیجه‌ی مطلوب فقط یکبار میتواند طی طریق کند. باید توجه کند و با اتخاذ وکیلی متخصص حقوقی از به بارآمدن نتایج زیان‌بار جلوگیری کند.

استثناء بر اصل اعتبار امر مختومه :

معمولا هر اصلی که در حقوق وجود دارد ، بصورت مطلق نمیباشد و استثنائی بر آن اصل وجود خواهد داشت. نهاد اعاده‌دادرسی استثناء بر اصل اعتبار امر قضاوت شده میباشد. البته اعاده‌دادرسی که به معنای بازگشت‌دادرسی میباشد ، به خاطر خلاف اصل بودن ، قانونگذار آن را در موارد محدودی پذیرفته است. بنابراین جهات اعاده‌دادرسی احصاء شده است و از هر جهتی نمیتوان از این نهاد استفاده کرد.

اگر موجری اقدام به مطالبه یک دوره اجاره‌بها کرده باشد و محکوم به بی‌حقی شده باشد ، برای مطالبه دوره‌ی دیگر اجاره‌بها میتواند طرح دعوا کند؟

بله ، این موضوع از موارد اعتبار امر مختومه نمیباشد. زیرا شرط اعمال اعتبارامر مختومه ، وحدت موضوع میباشد.

اگر فردی در زمان حیات خود اقدام به طرح دعوای مطالبه‌ی وجه کند و توفیقی حاصل نکرد ، آیا ورثه‌ی وی میتواند بعد از فوت او ، اقدام به طرح دعوای مجدد در آن خصوص کنند؟

خیر، ورثه نمیتوانند اقدام به ازسرگیری دعوایی که منتج به حکم قطعی شده است ، کنند. زیرا اصل اعتبار امر مختومه شامل قائم‌مقام نیز میشود.