وکیل تسلیم اموال غایب به وراث : وضعیت اموال اشخاصی که به دلایل مختلف برای مدتی طولانی غایب شده اند و از سرنوشت آن ها خبری نیست، همواره یکی از مباحث پیچیده و چالش برانگیز محسوب می شود. این وضعیت به ویژه هنگامی بغرنج می شود که وراث فرد غایب تقاضای تحویل اموال او را دارند. قانون مدنی ایران تحت عنوان “غایب مفقودالاثر“، قواعد خاصی برای این وضعیت پیش بینی کرده و مراحل قانونی لازم برای تسلیم اموال غایب به وراث را مشخص نموده است. در این مقاله، با تکیه بر مواد قانونی، رویه قضایی و قواعد فقهی، فرآیند کامل تسلیم اموال غایب به وراث بررسی می شود.
تعریف غایب مفقودالاثر
مطابق ماده ۱۰۱۱ قانون مدنی، غایب مفقود الاثر کسی است که مدتی از غیبت او گذشته باشد، هیچ خبری از حیات یا ممات وی نباشد و دسترسی به او یا محل زندگی اش ممکن نباشد. این تعریف هم ناظر به عدم حضور فیزیکی فرد است و هم ناظر به بی اطلاعی مطلق از وضعیت او.
شرایط درخواست تسلیم اموال غایب به وراث
مطابق ماده ۱۰۲۰ قانون مدنی، اگر ده سال از تاریخ آخرین خبر از غایب گذشته باشد و یا پنج سال از تاریخ دریافت حکم موت فرضی سپری شده باشد، وراث قانونی می توانند با مراجعه به دادگاه تقاضای تحویل اموال غایب را داشته باشند.
شرایط اصلی عبارت اند از:
- سپری شدن مدت مشخص قانونی از زمان غیبت؛
- صدور حکم موت فرضی یا احراز مرور زمان به موجب ماده قانونی؛
- وجود وراث قانونی (اعم از طبقات اول، دوم و سوم) و اثبات نسب؛
- عدم بازگشت غایب تا زمان طرح دعوی.
روند قانونی تسلیم اموال
فرآیند تسلیم اموال غایب به وراث شامل چند مرحله مشخص است:
درخواست صدور حکم موت فرضی:
ابتدا باید دادخواست رسمی برای صدور حکم موت فرضی به دادگاه تقدیم شود. این موضوع تحت پوشش ماده ۱۰۱۲ و ۱۰۱۳ قانون مدنی قرار دارد.
انتشار آگهی عمومی:
دادگاه مکلف است از طریق مطبوعات و رسانه ها چند مرحله آگهی عمومی منتشر کرده و از شخص غایب یا کسانی که از او اطلاعی دارند بخواهد که اعلام حضور کنند.
صدور حکم موت فرضی:
پس از احراز اینکه فرد زنده نیست و خبری از او نمی رسد، دادگاه حکم موت فرضی صادر می کند.
تقسیم ترکه و تسلیم اموال:
با صدور حکم موت فرضی، مانند فوت واقعی با فرد رفتار می شود. وراث می توانند مانند سایر موارد، دادخواست تقسیم ترکه، تحریر ترکه و سپس تسلیم اموال را مطرح کنند.
نقش دادستان و قیم در فرایند
در صورتی که غایب دارای اموالی باشد و هنوز حکمی مبنی بر مرگ وی صادر نشده باشد، دادگاه می تواند بنا به درخواست ذی نفع یا دادستان، امینی را برای حفظ و اداره اموال او تعیین کند. این امین مکلف است حسابرسی دقیق انجام داده و در صورت احراز شرایط، اموال را پس از حکم موت فرضی، تحویل وراث نماید.
مسئولیت وراث پس از دریافت اموال
وراث پس از تسلّم اموال، در صورتی که فرد غایب زنده بازگردد، مکلف به استرداد اموال به وی هستند. قانون گذار در ماده ۱۰۲۵ قانون مدنی به صراحت اعلام می کند که در چنین صورتی، اموال باید عیناً یا در صورت تلف، مثل یا قیمت آن ها به غایب بازگردانده شود.
حکم بازگشت غایب پس از تحویل اموال
در صورتی که فرد غایب پس از صدور حکم موت فرضی و تسلیم اموال به وراث بازگردد، مطابق ماده ۱۰۲۵ و ۱۰۲۶ قانون مدنی، حق رجوع به دارایی خود را دارد. اگر اموال به صورت عین باقی باشد، باید به او بازگردانده شود و اگر عین تلف شده باشد، قیمت روز تلف باید پرداخت شود.
نکته مهم در اینجا آن است که اگر وراث، اموال را با حسن نیت مصرف کرده باشند، فقط در حد باقی مانده مسئول خواهند بود، ولی اگر سوءنیت داشته باشند، ملزم به جبران کامل هستند.
آثار صدور حکم موت فرضی
با صدور این حکم، تمامی آثار فوت حقیقی بار می شود، از جمله:
- پایان روابط حقوقی مانند زوجیت، ولایت و قیمومت
- انتقال اموال به وراث
- بسته شدن حساب های بانکی و مالیاتی به نام متوفی
- امکان صدور سند رسمی انحصار وراثت
با این حال، ویژگی اصلی این حکم، قابل برگشت بودن آن در صورت بازگشت فرد غایب است.
تفاوت تسلیم اموال در فوت واقعی و موت فرضی
در فوت واقعی، تسلیم اموال فوراً پس از صدور گواهی فوت و انحصار وراثت انجام می شود؛ ولی در فوت فرضی، ابتدا باید مراحل طولانی تری برای اثبات غیبت، جست وجو، انتشار آگهی، صدور حکم موت فرضی، و نهایتاً دستور دادگاه طی شود. همچنین در فوت فرضی، همیشه احتمال بازگشت شخص غایب و بازپس گیری اموال وجود دارد.
وکیل نادری همراه شماست
موضوع تسلیم اموال غایب به وراث از منظر حقوقی دارای ابعاد پیچیده ای است که نیازمند شناخت دقیق قانون مدنی، رویه قضایی و تشخیص شرایط خاص هر پرونده می باشد. از آنجا که این فرآیند هم حقوق وراث را در بر می گیرد و هم احتمال بازگشت فرد غایب را، باید با دقت، بی طرفی و رعایت کامل قانون انجام شود.
اگر در چنین شرایطی قرار دارید یا با ابهاماتی در خصوص طرح دادخواست، تقسیم ترکه، یا اجرای حکم موت فرضی مواجه هستید، توصیه می کنیم با مؤسسه حقوقی وکیل نادری تماس بگیرید. تیم تخصصی این مجموعه با تجربه و تسلط کامل بر دعاوی امور حسبی، آماده ارائه مشاوره، تنظیم دادخواست، پیگیری حقوقی و دفاع حرفه ای از حقوق شماست.
برای آشنایی بیشتر با موضوعات مرتبط، پیشنهاد می کنیم حتما مقاله تقاضای صدور حکم موت فرضی و آثار آن و تحریر ترکه و مقررات تقسیم ترکه در غیبت متوفی را در سایت وکیل نادری مطالعه کنید.
پرسش های حقوقی مهم
آیا برای صدور حکم تسلیم اموال غایب، حضور همه وراث الزامی است؟
خیر. حضور یکی از وراث برای تقدیم دادخواست کفایت دارد، ولی اجرای حکم نیازمند احراز هویت و حقانیت همه وراث است.
اگر شخصی خود را به غیبت زده باشد، آیا باز هم می توان اموال را تسلیم وراث کرد؟
خیر. در صورت اثبات عمدی بودن غیبت، موضوع از شمول غایب مفقود الاثر خارج شده و ممکن است جنبه کیفری نیز بیابد.
آیا وراث می توانند قبل از صدور حکم موت فرضی اموال را تصرف کنند؟
خیر. هرگونه تصرف در اموال غایب قبل از حکم قطعی غیر قانونی و قابل پیگرد است.
