مجازات جرم تجاوز به دختر در قانون در روزهای اخیر انتشار خبر بازداشت یکی از چهره های سرشناس هنری و ورزشی کشور ( پ . ج ) به اتهام تجاوز و رابطه نامشروع، توجه افکار عمومی و رسانه ها را به خود جلب کرده است. بر اساس گزارش های منتشرشده، شاکی پرونده دختری جوان و 20 ساله است که مدعی شده از سوی این فرد مورد آزار قرار گرفته است. در پی شکایت، متهم بازداشت و پرونده برای بررسی به مراجع قضایی ارجاع شده است.
این ماجرا بحث درباره مفاهیم حقوقی نظیر تجاوز، رابطه نامشروع، ادله اثبات و مجازات های مربوط به جرایم منافی عفت را دوباره به صدر گفت وگوهای اجتماعی بازگردانده است. هدف ما از نگارش این مقاله، تحلیل حقوقی این موضوعات بر اساس قانون مجازات اسلامی و تبیین جایگاه آنها در نظام کیفری ایران است. البته باید تاکید کرد که هیچ یک از این پرونده ها تا پیش از صدور حکم قطعی دلالت بر گناهکاری متهم نمی کند و اصل بر برائت متهم است.
بخش اول: تعریف و ارکان جرم تجاوز
در حقوق کیفری ایران، تجاوز جنسی تحت عنوان زنا به عنف یا اکراه شناخته می شود و مطابق ماده ۲۲۴ قانون مجازات اسلامی، مجازات زنا از نوع عنف یا اکراه، اعدام است.
زنا در لغت و قانون به معنای رابطه جنسی میان زن و مرد نامحرم بدون وجود رابطه زوجیت است. اگر این رابطه با تهدید، اجبار یا غلبه انجام گیرد، مصداق تجاوز به عنف محسوب می شود.
تجاوز از سنگین ترین جرایم منافی عفت است که علاوه بر صدمه جسمی به بزه دیده، تبعات عمیق روانی و اجتماعی برای قربانی دارد. اما از آنجا که این جرم از جرایم حدی است، اثبات آن بسیار دشوار بوده و نیازمند دلایل روشن و قطعی است. طبق قانون، اثبات جرم زنا تنها از طریق یکی از ادله چهارگانه یعنی اقرار، شهادت، قسامه یا علم قاضی ممکن است. بنابراین صرف ادعا یا ظن، نمی تواند مبنای صدور حکم قرار گیرد و لازم است گزارش پزشکی قانونی و سایر شواهد نیز بررسی شوند.
راه های اثبات تجاوز و اهمیت آزمایش دی ان ای
یکی از پرسش های رایج مخاطبان ما این است که تجاوز در دادگاه چگونه ثابت می شود. طبق ماده ۱۶۰ قانون مجازات اسلامی، ادله اثبات در امور کیفری شامل اقرار متهم، شهادت شهود، قسامه و علم قاضی است.
در عمل، بسیاری از پرونده های مرتبط با تجاوز بر پایه “علم قاضی” و گزارش تخصصی پزشکی قانونی بررسی می شوند. آثار جسمانی، وضعیت روانی شاکی، نحوه تماس فیزیکی و شواهد رفتاری از جمله مواردی هستند که قاضی با اتکا به آنها به علم می رسد.
در سال های اخیر، آزمایش دی ان ای (DNA) نیز نقش مهمی در این پرونده ها ایفا کرده است. اگرچه نام این آزمایش در قانون صراحتاً ذکر نشده، اما نتایج علمی آزمایش ها می تواند مبنای علم قاضی قرار گیرد. با این حال، دی ان ای به تنهایی برای صدور حکم کافی نیست و باید در کنار سایر ادله ارزیابی شود.
در پرونده های جنسی حساس که افکار عمومی را درگیر می کند، مراجع قضایی معمولا با دقت و سرعت بالایی عمل می کنند تا حقوق شاکی و متهم هر دو حفظ شود. بر اساس اصل ۳۷ قانون اساسی، هیچ کس مجرم شناخته نمی شود مگر آنکه جرم او در دادگاه صالح ثابت شود.
تفاوت تجاوز با رابطه نامشروع
رابطه نامشروع مفهومی متفاوت از تجاوز دارن. در ماده ۶۳۷ قانون مجازات اسلامی آمده است که اگر زن و مردی که با یکدیگر ازدواج نکرده اند، مرتکب اعمال منافی عفت مانند بوسیدن یا هم خوابگی شوند، به شلاق تا ۹۹ ضربه محکوم می شوند، مگر اینکه رابطه نامشروع با اعمال زور از جانب یکی از طرفین همراه باشد که در این صورت فقط اکراه کننده مجازات خواهد گردید.
بنابراین رابطه نامشروع الزاما به معنای زنا نیست و شامل رفتارهای غیرجنسی اما منافی عفت نیز می شود. در برخی پرونده ها ممکن است دلایل کافی برای اثبات تجاوز وجود نداشته باشد، اما رابطه میان طرفین اثبات شود؛ در این حالت دادگاه ممکن است حکم به رابطه نامشروع صادر کند.
مطابق ماده ۲۳ قانون مجازات اسلامی، دادگاه می تواند علاوه بر مجازات اصلی، مجازات های تکمیلی مانند اقامت اجباری، منع از اشتغال یا محدودیت رسانه ای برای شخص محکوم در نظر گیرد. چنین احکامی معمولا زمانی صادر می شود که رفتار مجرم آثار اجتماعی گسترده ای داشته باشد یا شخصیت او بر افکار عمومی تاثیرگذار باشد.
مجازات های تکمیلی و نقش آن در پرونده های منافی عفت
قانون گذار برای افزایش بازدارندگی و اصلاح مجرمان، نهاد مجازات تکمیلی را پیش بینی کرده است. بر اساس ماده ۲۳ قانون مجازات اسلامی، قاضی می تواند علاوه بر شلاق یا حبس، محکوم را به مجازات هایی مانند اقامت اجباری در شهر دیگر، منع از اشتغال در حرفه خاص، محرومیت از حقوق اجتماعی یا الزام به خدمات عمومی محکوم کند.
در پرونده هایی که یکی از طرفین چهره مشهور و سلبریتی است و شئون و نظم اجتماعی در معرض آسیب قرار می گیرد، ممکن است قاضی برای حفظ نظم عمومی از این اختیارات استفاده کند. در نتیجه، اگر تجاوز اثبات نشود اما رابطه نامشروع محرز گردد، امکان صدور حکم به تبعید موقت یا منع از فعالیت حرفه ای وجود دارد. البته چنین حکمی تنها در صورت احراز جرم و پس از رسیدگی کامل قضایی صادر می شود.
تفاوت تجاوز با آزار یا مزاحمت جنسی
در گفتار عموم افراد جامعه، گاهی واژه تجاوز برای همه اشکال تعرض جنسی به کار می رود، اما در حقوق ایران تفاوت های دقیقی میان این مفاهیم وجود دارد، بدین شرح که:
- تجاوز یعنی رابطه جنسی اجباری همراه با دخول.
- آزار یا مزاحمت جنسی، رفتارهایی است از قبیل لمس بدن، گفتار مستهجن یا اجبار فیزیکی که به زنا منجر نمی شود.
این دسته از رفتارها طبق مواد ۶۱۹ و ۶۳۷ قانون مجازات اسلامی جرم انگاری شده اند و مجازات آنها حبس یا شلاق تعزیری است. در چنین مواردی اگر دلایل برای اثبات تجاوز کافی نباشد ولی وقوع رفتار آزاردهنده ثابت شود، قاضی می تواند حکم به مجازات تعزیری یا تکمیلی دهد.
نقش رسانه و افکار عمومی در پرونده های منافی عفت
پرونده های منافی عفت، به ویژه زمانی که یکی از طرفین از افراد مشهور باشد، اهمیت مضاعفی پیدا می کند. در این شرایط، توازن میان حق اطلاع رسانی و حفظ حیثیت اشخاص اهمیت ویژه ای دارد.
از یک سو قربانی نیاز به حمایت حقوقی و روانی دار و از سوی دیگر، رسانه ها موظف اند از انتشار اطلاعات تابیده نشده تا رسیدگی کامل قضایی خودداری کنند. انتشار شایعات یا افشای هویت طرفین پیش از صدور حکم قطعی می تواند موجب وقوع جرم نشر اکاذیب یا افترا شود و خود مجازات خاص خود را دارا باشد.
بنابراین مخاطبان باید بدانند که تنها مرجع قانونی اعلام کننده حکم، دادگاه و مراجع رسمی می باشند و بازنشر یا تفسیر شخصی از پرونده ها در فضای مجازی نه تنها کمکی به برپایی عدالت نمی کند بلکه ممکن است به نقض حقوق اشخاص بینجامد.
وکیل نادری همراه شماست
پرونده اخیر بازداشت یکی از چهره های معروف کشور نشان داد که جامعه نسبت به جرایم جنسی حساس تر از گذشته شده است. قانون مجازات اسلامی با دقت میان مفاهیم تجاوز، رابطه نامشروع و آزار جنسی تمایز قائل شده و برای هر یک مجازات متفاوتی در نظر گرفته است.
در نهایت بررسی کردیم که تجاوز از جرایم حدی است و مجازات آن اعدام می باشد. اما در صورت عدم اثبات، امکان صدور حکم برای رابطه نامشروع با حداکثر ۹۹ ضربه شلاق و حتی مجازات تکمیلی وجود دارد.
در هر حال، اصل بر برائت متهم است و هیچ شخصی پیش از صدور حکم قطعی مجرم محسوب نمی شود.
مجموعه حقوقی وکیل نادری با بهره مندی از وکلای متخصص در حوزه کیفری و پرونده های منافی عفت، آماده ارائه مشاوره حقوقی در زمینه اتهامات تجاوز، رابطه نامشروع و دفاع از متهمان یا حمایت از قربانیان این جرایم است.
اگر شما یا اطرافیانتان با چنین مسئله ای روبه رو هستید، می توانید پیش از هر اقدام، با مشاوران موسسه تماس بگیرید تا در مورد بهترین راهکار حقوقی ممکن اطلاعات کسب کنید.
پرسش های مربوطه
آیا صرف آزمایش دی ان ای برای اثبات تجاوز کافی است؟
خیر. صرف نتایج آزمایش دی ان ای تنها یکی از دلایل علمی برای علم قاضی است. قاضی باید با بررسی گزارش پزشکی قانونی، اظهارات طرفین و سایر شواهد به یقین برسد.
اگر تجاوز ثابت نشود، آیا متهم تبرئه می شود؟
در صورتی که دلایل کافی برای تجاوز وجود نداشته باشد اما رابطه میان طرفین احراز شود. دادگاه می تواند آن رفتار را در قالب رابطه نامشروع بررسی کرده و مجازات تعزیری یا تکمیلی صادر کند.
مجازات رابطه نامشروع در قانون چیست؟
مطابق ماده ۶۳۷ قانون مجازات اسلامی، مجازات رابطه نامشروع تا ۹۹ ضربه شلاق تعزیری است. چنانچه این عمل در انظار عمومی رخ دهد، مجازات ارتکاب عمل حرام در ملا عام نیز به آن افزوده می شود.
