انواع وصیت نامه حقوقی : قانونگذار به افراد اجازه داده است که برای بعد از مرگ خود، دو نوع وصیت تملیکی و عهدی را انجام بدهند. در واقع، تکلیف کارها و اموال خود را دست کم تا حدودی، مشخص سازند. به دلیل اینکه ممکن است وصایا مورد سوء استفاده افراد قرار بگیرد، قانونگذار برای اعتبار هر نوع وصیت نامه ای، شرایط خاصی را مقرر نموده و انجام آنها را ضروری دانسته است. به همین خاطر انواع وصیت نامه حقوقی که شامل وصیت نامه خودنوشت، رسمی و سری هستند. در قانون امور حسبی مورد اشاره قرار گرفته و نیازمند رعایت تشریفات خاصی برای داشتن اعتبار می باشند.
پس در واقع، میتوان گفت شرایط انواع وصیت نامه حقوقی صرفاً توسط قانون مشخص می شود. و اشخاص نمی توانند به اراده خود، هر نوع وصیت نامه ای را بنویسند. در ابتدا لازم است معنای وصیت را بشناسیم تا پس از آن، انواع وصیت نامه حقوقی را نیز تحلیل کنیم.
وصیت چیست؟
معنای لفظی وصیت، همان توصیه و سفارش نمودن به بازماندگان متوفی می باشد. و در اصطلاح حقوقی، منظور از وصیت، یک عمل حقوقی است که تاثیر گذاشتن آن، پس از فوت انشاکننده وصیت یا همان موصی، محقق می شود. به عبارت دیگر اصولاً وصیت پیش از مرگ موصی، هیچ اثری ندارد و تنها با رعایت تشریفات است که وصیت، با مرگ نویسنده وصیت، در نزد دادگاه ها و در مقابل سایر اشخاص قابل استناد است.
البته تاثیر وصیت تنها باید منوط به فوت خود شخص انشا کننده وصیت شود و نه شخص دیگری. زیرا در حالت اخیر با عقد معلق مواجه هستیم که با وصیت فرق دارد. برای مثال اگر در عقد اجاره، موجر مکلف شود که پس از فوت پدر مستاجر، ملک را به وی اجاره دهد، چنین عقدی به هیچ وجه مصداق وصیت نمی باشد. علاوه بر این وصیت باید رایگان باشد. البته در هر صورت شخص انجام دهنده وصیت، می تواند برای اجرای وصیت، تقاضای دریافت اجرت کند. زیرا دریافت اجرت انجام وصیت، نتیجه اجرای وصیت است و ارتباطی با ماهیت و ذات رایگان بودن وصیت ندارد و از طرفی از منظر قانون، کار هر شخصی محترم است.
وصیت تملیکی و وصیت عهدی
در قانون از دو نوع وصیت تملیکی و وصیت عهدی نام برده شده است. منظور از وصیت تملیکی این است که نویسنده وصیت، بخشی از مال خویش را برای یک ذینفع یا موصی له وصیت بنماید. مثلاً خانه خود را پس از مرگ مال فرزند اول خویش گرداند. اما منظور از وصیت عهدی، این است که موصی، تعهدی را بر عهده اشخاص بگذارد که آنها پس از مرگ او، مکلف به انجام آن هستند. مثلاً پدر می تواند وصیت عهدی کند که مادر فرزندشان، پس از مرگ وصی او در اداره اموال طفل باشد و چنین وصیتی، صحیح و لازم الوفا است.
پس از شناخت اینکه وصیت چیست، حال نوبت آن می رسد که انواع وصیت نامه حقوقی را نیز مورد بررسی قرار دهیم. امور مربوط به وصیت و تشریفات هر نوع وصیت نامه حقوقی، در قانون امور حسبی مورد اشاره قرار گرفته اند. پس در بخش بعدی این قانون و شرایط وصیت نامه قانونی را بررسی خواهیم نمود.
انواع وصیت نامه های حقوقی
انواع وصیت نامه حقوقی، در ماده ۲۷۶ قانون امور حسبی بر سه نوع تقسیم شده اند :
وصیت نامه اعم از اینکه راجع باشد به وصیت عهدی یا تملیکی، منقول یا غیر منقول، ممکن است به طور رسمی یا خودنوشت یا سری تنظیم شود.
پس بر اساس قانون امور حسبی، انواع وصیت نامه حقوقی، سه نوع و شامل وصیت نامه دست نوشت، سری و وصیت نامه رسمی هستند. پس از توضیح این نکته، لازم است شرایط اعتبار هر کدام از انواع وصیت نامه حقوقی را بررسی کنیم. البته لازم است خاطرنشان کنیم که هر وصیت نامه ای بدون رعایت تشریفات قانون که در قالب انواع وصیت نامه های حقوقی قانونی صورت نگرفته باشد، اصولاً ارزش وصیت نامه را ندارد.
وصیت نامه خودنوشت چیست؟
منظور از وصیت نامه خود نوشت، وصیت نامه ای است که با شرایط خاصی، توسط خود شخص وصیت کننده نوشته می شود و باید حتماً به امضای وی نیز برسد. این نوع سند در حضور کارمندان رسمی دولت تنظیم نگردیده است. به همین خاطر، طبیعتاً ارزش سند رسمی را ندارد و سندی عادی به شمار می آید. شرایط تنظیم وصیت نامه خودنوشت در ماده ۲۸۷ قانون امور حسبی ذکر شده اند:
ماده ۲۷۸- وصیت نامه خود نوشت در صورتی معتبر است که تمام آن به خط موصی نوشته شده و دارای تاریخ روز و ماه و سال به خط موصی بوده و به امضاء او رسیده است.
پس شرایط ذیل برای اعتبار وصیت نامه خود نوشت که از انواع وصیت نامه حقوقی می باشد، ضروری است:
- – تمام وصیت نامه خودنوشت به خط خود موصی یا وصیت کننده نوشته بشود.
- – وصیت نامه تاریخ دقیق شامل روز و ماه و سال نگارش، داشته باشد و این تاریخ هم به خط خود وصیت کننده باشد.
- – وصیت نامه حتما باید به امضای وصیت کننده رسیده باشد.
با توجه به شرایط فوق، وصیت کننده حق ندارد به دیگری، وکالت بدهد که برای وی وصیت نامه خودنوشت تنظیم کند. همچنین مهر و اثر انگشت وصیت کننده، جایگزین امضا او نمی شود. و این سند حتماً باید به امضای شخص وصیت کننده برسد وگرنه اعتباری نخواهد داشت و قابل استناد نیست.
مقالات تکمیلی در این رابطه :
تفاوت وصیت نامه رسمی و وصیت نامه عادی
وصیت نامه سری چیست ؟
از مهم ترین انواع وصیت نامه حقوقی، وصیت نامه سری می باشد. وصیت نامه سری، ترکیبی از وصیت نامه خودنوشت و رسمی می باشد؛ ژیرا از یک سو در نزد مامورین رسمی تنظیم نشده است. اما باید به ترتیبی که قانون برای امانت اسناد در قانون ثبت مقرر کرده است، در اداره ثبت محل به امانت گذاشته شود. به این موضوع در ماده ۲۷۹ قانون امور حسبی اشاره گردیده است:
وصیت نامه سری ممکن است به خط موصی یا به خط دیگری باشد ولی در هر صورت باید به امضاء موصی برسد و به ترتیبی که برای امانت اسناد در قانون ثبت اسناد مقرر گردیده در اداره ثبت اقامتگاه موصی یا محل دیگری که در آیین نامه وزارت دادگستری معین می گردد امانت گذارده می شود.
پس می توان از دیگری درخواست کرد که برای ما وصیت نامه سری بنویسد، اما این سند حتماً باید به امضای ما برسد.
نکته مهم این است که امکان تنظیم وصیت نامه خودنوشت و سری برای بی سوادان وجود ندارد، زیر چنین افرادی نمی توانند خود متن وصیت نامه را بخوانند و آن را تایید کنند؛ به عبارت دیگر بر اساس ماده ۲۸۰ قانون امور حسبی، اشخاص بی سواد فقط می توانند وصیت نامه رسمی تنظیم کنند.
وصیت نامه رسمی چیست؟
آخرین نوع از انواع وصیت نامه حقوقی، وصیت نامه رسمی می باشد. که باید در مراجع رسمی طبق تشریفات اسناد رسمی، تصدیق و ثبت گردد. این وصیت نامه بسیار اهمیت دارد زیرا دارای اعتبار سند رسمی است. و در مقابل سایر انواع وصیت نامه حقوقی، ارزش اثباتی بالاتری دارد و بهتر است حتی الامکان، وصیت نامه به شکل رسمی تنظیم شود. این سند نزد مراجع رسمی ثبت گردیده است. و شخص وصیت کننده، دیگر دغدغه این را نخواهد داشت که وصیت نامه توسط اشخاص حریص، جعل شده و مفاد آن تغییر یابد.
وکیل نادری همراه شماست
در این نوشته تلاش کردیم تا انواع وصیت نامه حقوقی را که مشتمل بر وصیت نامه خودنوشت، سری و رسمی می باشد. بررسی کنیم. دانستیم که به طور کلی، همه این وصیت نامه ها نیازمند رعایت تشریفاتی هستند. و در این بین، تنها وصیت نامه رسمی، ارزش سند رسمی دارد و اهمیت فوق العاده ای را دارا می باشد.
پرسش های معمول
انواع وصیت نامه حقوقی کدام اند؟
انواع وصیت نامه حقوقی، شامل وصیت نامه خودنوشت، سری و رسمی می باشد.
تفاوت انواع وصیت نامه حقوقی چیست؟
به طور کلی، هر سه نوع وصیت نامه بررسی شده تشریفات جداگانه ای دارند و ارزش اثباتی هرکدام نیز متفاوت است. اما در این میان، تنها وصیت نامه رسمی، ارزش سند رسمی را دارا می باشد.
وصیت نامه رسمی چه تشریفاتی دارد؟
به طور کلی، تشریفات تنظیم وصیت نامه رسمی، تابع قواعد عام در خصوص تنظیم سند رسمی می باشند. و تشریفات دیگری ندارد.
تنظیم هر کدام از انواع وصیت نامه حقوقی، نیازمند رعایت تشریفاتی است که سند پس از مرگ موصی، اعتبار داشته باشد. و در همین راستا، مشاوران ما در مجموعه وکیل نادری ، آماده اند تا با راهنمایی شما بزرگواران، شما را در تنظیم وصیت نامه بی عیب و نقص یاری نمایند.
