مشاوره تخصصی تفاوت دستور موقت و تامین خواسته؛ این دو قرار چه شرایط و آثار متفاوتی دارند؟ در جریان یک دعوای حقوقی، ممکن است طرفین با نگرانی هایی مواجه شوند که اگر فوراً اقدامی انجام ندهند، حقوق آن ها به خطر بیفتد یا اجرای حکم نهایی دیگر ممکن نباشد. در چنین شرایطی، دو ابزار مهم به کمک آن ها می آید: دستور موقت و تامین خواسته. شناخت تفاوت های این دو قرار، نقش مهمی در تصمیم گیری صحیح حقوقی شما ایفا می کند و در صورت ابهام، مشاوره با وکیل در این مسیر، امری ضروری به نظر می رسد.
چرا شناخت این دو نهاد مهم است؟
بسیاری از افراد تصور می کنند دستور موقت و تامین خواسته کاملاً مشابه اند. در حالی که گرچه شباهت هایی دارند، اما تفاوت های بنیادینی میان آن ها وجود دارد که دانستن آن برای هر خواهان یا خوانده ای اهمیت دارد. هدف ما در این مقاله، بررسی دقیق تفاوت ها و شباهت ها، شرایط صدور، نوع تأمین، آثار و هزینه های این دو قرار است.
دستور موقت چیست؟
دستور موقت، قراری است که دادگاه برای پیشگیری از ورود خسارت جدی، حفظ وضعیت موجود یا انجام/ممانعت از انجام کاری تا زمان صدور حکم نهایی صادر می کند. برای مثال، در صورتی که فروش ملکی در جریان دعوا موجب تضییع حقوق خواهان شود، می توان با دستور موقت، فروش آن را موقتاً ممنوع کرد. از طرفی یکی از مصادیق مهم دستور موقت، صدور آن برای ممانعت از بردن طفل به خارج از کشور توسط پدر یا مادر است؛ این موضوع در جایی اهمیت بسیار می باید که حضانت در دست یکی از والدین که طلاق گرفته اند باشد، لیکن برای والد دیگر زمانی برای مقالات تعیین شده باشد.
ویژگی های مهم دستور موقت:
شرایط خاص صدور
دستور موقت نیاز به احراز فوریت و وجود خطر قریب الوقوع دارد.
نوع تامین در دستور موقت
متقاضی باید تأمین مناسبی نزد دادگاه بسپارد تا در صورت رد دعوا، خسارات احتمالی جبران شود.
موقت بودن
اعتبار دستور موقت محدود به زمان دادرسی تا قبل از صدور حکم نهایی است.
قابلیت اعتراض
گرچه دستور موقت قابل تجدید نظر خواهی نیست، ولی امکان اعتراض شخص ثالث وجود دارد. نکته مهم این است که دیوان عالی کشور به دلیل عدم رسیدگی ماهوی و شان بالای خود نیز به اعتراض به این قرار رسیدگی نمی کند.
هزینه دستور موقت
مشابه دعاوی غیرمالی است ولی هزینه نگه داری نیز به آن افزوده می شود. ضمنا اگر بر حسب ضرورت نیاز به کارشناسی و اقدامات دیگر باشد خواهان دستور موقت باید آن را پرداخت کند.
تامین خواسته چیست؟
تامین خواسته، ابزاری است برای توقیف اموال خوانده به منظور جلوگیری از انتقال آن ها و تضمین اجرای حکم در صورت پیروزی خواهان. برای مثال، اگر طلبکار احتمال دهد که بدهکار اموالش را مخفی خواهد کرد، می تواند با ارائه دلایل کافی، توقیف اموال وی را تقاضا کند. این مورد به خصوص در رابطه با ملک که خوانده قابلیت انتقال فوری آن را با سند رسمی دارد اهمیت مضاعفی دارد.
ویژگی های مهم تامین خواسته
- عدم نیاز به اثبات فوریت: برخلاف دستور موقت، برای صدور تامین خواسته، فوریت شرط نیست.
- نیاز به تأمین در برخی موارد: اگر خواهان مستندات محکمی نداشته باشد، ممکن است دادگاه وی را ملزم به سپردن تضمین کند. با این حال در مواردی مثل اسناد تجاری معتبر مثل چک و سفته و یا داشتن سند رسمی مثبِت ادعا، دادگاه نباید تامینی اخذ کند.
- هدف: تضمین اجرای رأی احتمالی و جلوگیری از فرار خوانده از پرداخت دین، هدف از صدور قرار تامین خواسته است.
- نوع اموال: عموماً ناظر به دارایی های منقول و غیرمنقول است که امکان جا به جایی با انتقال قانونی آن به طور فوری وجود دارد.
شباهت دستور موقت و تامین خواسته
علیرغم تفاوت های اساسی، شباهت دستور موقت و تامین خواسته نیز قابل توجه است:
- هر دو نوعی قرار احتیاطی هستند که برای حفظ حقوق خواهان پیش از رأی نهایی صادر می شوند.
- هیچ کدام به طور مستقیم قابل فرجام خواهی یا اعاده دادرسی نیستند لیکن قرار تأمین خواسته از طرفی که قرار علیه وی اجرا می شود، تا مهلت معینی قابل اعتراض است.
- صدور هر دو نیازمند درخواست از سوی ذی نفع است.
- هزینه دادرسی آن ها مشابه دعاوی غیرمالی است پس برابر می باشند؛ گرچه ممکن است در فرایند اجرای قرار، هزینه های جانبی بر عهده خواهان قرار گیرد.
تفاوت های کلیدی این دو قرار
- هدف: تامین خواسته برای تضمین اجرای حکم است؛ دستور موقت برای جلوگیری از خسارت فوری.
- ضرورت و فوریت: دستور موقت نیازمند احراز فوریت است؛ تأمین خواسته چنین الزامی ندارد.
- نوع تأمین: نوع تأمین در دستور موقت مال اعم از مال منقول و غیرمنقول است و باید سریعاً به دادگاه سپرده شود؛ لیکن تامین در تامین خواسته تنها وجه نقد است. البته ظاهراً در هر دو مورد امکان اخذ ضامن وجود ندارد.
- دامنه اجرا: دستور موقت می تواند شامل منع یا انجام یک عمل خاص باشد؛ لیکن تأمین خواسته صرفاً ناظر به توقیف اموال است.
- اعتبار زمانی: دستور موقت تا زمان صدور حکم نهایی پا بر جاست، اما تأمین خواسته تا زمان اجرای رأی باقی می ماند.
وکیل نادری در کنار شماست
در بسیاری از دعاوی، تشخیص اینکه از کدام ابزار (دستور موقت یا تامین خواسته) استفاده شود، نیازمند بررسی دقیق اوضاع پرونده، فوریت موضوع، و هدف نهایی خواهان است. اینجاست که نقش وکیل حقوقی باتجربه و متخصص، اهمیت پیدا می کند. اگر شما نیز در موقعیتی هستید که نگران حفظ حقوق خود پیش از پایان دادرسی هستید، مشاوره حقوقی با مجموعه حقوقی وکیل نادری می تواند مسیر شما را روشن کند.
پیشنهاد می کنیم مقالات زیر را نیز مطالعه فرمایید:
پرسش های حقوقی
آیا می توان هم زمان دستور موقت و تأمین خواسته را درخواست کرد؟
بله، اگر شرایط هر دو وجود داشته باشد، امکان طرح هم زمان وجود دارد، ولی دادگاه باید تشخیص دهد که هر یک از آن ها واقعاً ضرورت دارد و شرایط قانونی مهیا است.
اگر دستور موقت صادر شود ولی دعوا رد شود، چه می شود؟
در این صورت، اگر خسارتی به طرف مقابل وارد شده باشد، وی می تواند از محل تأمین سپرده شده، جبران خسارت کند.
هزینه دستور موقت چقدر است؟
هزینه آن مانند دعاوی غیرمالی است، اما هزینه کارشناسی و بررسی ارزش مال و … نیز به هزینه اضافه می شود که میزان آن را دادگاه تعیین می کند.
