مشاوره تخصصی درخواست اخراج ثلث از ماترک متوفی ؛ معنا، مفهوم و شرایط این دعوا چیست؟ یکی از مفاهیم نسبتاً ناشناخته ولی کاربردی در دعاوی ارث، موضوع اخراج ثلث از ماترک متوفی است. بسیاری از افراد درگیر امور انحصار وراثت یا تقسیم ترکه، با مفهومی به نام ثلث و لزوم جدا سازی آن رو به رو می شوند اما درک روشنی از ابعاد حقوقی آن ندارند.
این مقاله تلاش می کند تا ضمن توضیح دقیق این موضوع، مراحل، شرایط و نکات حقوقی مربوط به دعوای اخراج ثلث از ماترک را به زبان ساده و قابل فهم برای عموم توضیح دهد. هدف از نگارش این مقاله این است که اگر شما با وصیت نامه ای مواجه شدید که متوفی در آن بخشی از اموال خود را برای غیرورثه اختصاص داده. بدانید چگونه می توانید از حقوق خود دفاع کرده یا حق خود را مستند به وصیت نامه مطالبه کنید.
ثلث در حقوق چیست؟
در نظام حقوقی ایران، به استناد ماده ۸۴۳ قانون مدنی، شخص می تواند تا یک سوم (ثلث) از اموال خود را برای افرادی غیر از ورثه یا برای امور خیریه وصیت کند. این میزان بدون نیاز به رضایت سایر وراث، معتبر است و وراث مکلف اند پس از فوت متوفی، ابتدا این بخش را از ترکه جدا کنند. این سهم به نام «ثلث» شناخته می شود. چنانچه متوفی بیش از یک سوم اموالش را وصیت کرده باشد، لازم است ورثه آن را تنفیذ کنند؛ در غیر این صورت، فقط تا ثلث، وصیت نافذ خواهد بود.
اخراج ثلث از ماترک یعنی چه؟
اخراج ثلث از ماترک به این معناست که آن بخش از اموال که موضوع وصیت نامه است. (تا میزان ثلث) باید پیش از تقسیم ترکه و سایر مراحل قانونی، از کل ماترک جدا شود. هدف از این اقدام، اجرای مفاد وصیت نامه و حفظ حقوق موصی له یا نهادی مثل خیریه است که وصیت به نفع آن صورت گرفته است.
در عمل، این موضوع به دعوایی به نام دعوای اخراج ثلث منجر می شود که ممکن است توسط وصی یا موصی له علیه ورثه اقامه شود. خصوصاً در مواردی که ورثه از اجرای مفاد وصیت نامه خودداری می کنند. یا اختلافی بر سر میزان دقیق ثلث یا مصادیق آن وجود دارد.
دعوای ثلث چیست و چه زمانی مطرح می شود؟
دعوای ثلث یکی از دعاوی ارث محسوب می شود که با هدف اجرای وصیت نامه و جدا کردن سهم موصی له از ماترک متوفی مطرح می شود. اگر وارثان به وصیت نامه ترتیب اثر ندهند یا در صحت آن تردید داشته باشند. شخص ذی نفع (اعم از وصی، موصی له یا نهاد منتفع) می تواند با ارائه دادخواست، خواستار صدور حکم اخراج ثلث از ماترک شود.
از جمله شرایط طرح دعوای اخراج ثلث می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- وجود وصیت نامه صحیح و معتبر
- تعیین دقیق اموال موضوع وصیت
- عدم مخالفت مفاد وصیت نامه با قانون آمره
- عدم اجرای داوطلبانه وصیت توسط وراث
چه مدارکی برای اقامه دعوای اخراج ثلث لازم است؟
برای طرح این دعوا، داشتن یک وصیت نامه معتبر (اعم از رسمی یا عادی) مهم ترین مدرک محسوب می شود. سایر مدارک می تواند شامل موارد زیر باشد:
- گواهی انحصار وراثت
- فهرست اموال متوفی
- مستندات مربوط به احراز ذی نفع بودن خواهان
- تصدیق وصیت نامه (در صورت عادی بودن)
نکات مهم در تنظیم دادخواست اخراج ثلث
در نگارش نمونه دادخواست اخراج ثلث، باید دقت شود که خواسته به طور شفاف اخراج ثلث از ماترک به استناد وصیت نامه درج شده و مشخصات اموال موضوع وصیت نیز ذکر شود. علاوه بر این، به جهت تخصصی بودن دعوای ثلث، توصیه می شود از کمک وکیل ارث استفاده شود تا ایراد شکلی یا ماهوی در دادخواست باعث رد آن نشود.
وصیت نامه معتبر چه ویژگی هایی دارد؟
وصیـت نامـه می تواند به صورت رسمی، خودنوشت یا سری باشد. وصیت نامه رسمی در دفاتر اسناد رسمی تنظیم می شود. و از لحاظ حقوقی اعتبار بالاتری دارد. در خصوص وصیت نامه های عادی، اگر این وصیت نامه توسط یکی از وراث یا اشخاص ذی نفع تصدیق شود. طبق رای وحدت رویه دیوان عالی کشور، علیه ایشان نافذ و قابل استناد خواهد بود. در غیر این صورت اثبات صحت آن در دادگاه نیاز به دلایل قوی دارد.
پیشنهاد می کنیم مقالات زیر را نیز جهت کسب اطلاعات بیشتر مطالعه بفرمایید:
ارتباط دعوای اخراج ثلث با تقسیم ترکه
تا زمانی که وضعیت ثلث روشن نشده و تکلیف اموال موضوع وصیت مشخص نگردیده، تقسیم ترکه به طور کامل ممکن نیست. لذا اخراج ثلث مقدم بر تقسیم ترکه است و دادگاه نیز معمولاً ابتدا به این موضوع رسیدگی می کند.
نقش وکیل در دعوای اخراج ثلث از ماترک
با توجه به پیچیدگی های حقوقی دعوای ثلث، تفسیر مفاد وصیت نامه، تشخیص حدود وصیت نافذ و تطبیق آن با قوانین ارث، بهره مندی از وکیل متخصص ارث می تواند تضمین کننده ی دستیابی سریع و مؤثر به حقوق قانونی موصی له یا وراث باشد. مجموعه حقوقی وکیل نادری با تجربه فراوان در دعاوی ارث و وصیت، آماده ارائه مشاوره تخصصی در این زمینه می باشد.
وکیل نادری همراه حقوقی شماست
دعوای اخراج ثلث از ماترک یکی از مسائل مهم در فرآیند رسیدگی به ارث و ترکه است که بی توجهی به آن ممکن است موجب بروز اختلافات جدی میان ورثه و افراد ذی نفع شود. آگاهی از مفاهیم حقوقی در پاسخ به سوالاتی چون دعوای ثلث چیست یا شناخت نقش وصیت نامه و نحوه اثبات آن و همچنین اطلاع از الزامات حقوقی طرح دادخواست اخراج ثلث، می تواند مسیر رسیدگی قضایی را هموار تر سازد. در صورت مواجهه با چنین موضوعی، مشورت با وکیل متخصص اکیدا توصیه می شود.
برای دریافت مشاوره حقوقی تخصصی یا طرح دعوای اخراج ثلث از ماترک، با کارشناسان حقوقی مجموعه وکیل نادری تماس بگیرید.
سؤالات مربوطه
دعوای اخراج ثلث از ماترک چه زمانی باید مطرح شود؟
بهترین زمان برای طرح این دعوا، پس از صدور گواهی انحصار وراثت و پیش از تقسیم ترکه است. البته اگر وراث همکاری نکنند یا اموال را تصرف کرده باشند، بهتر است سریع تر اقدام شود.
دعوای ثلث چیست و چه تفاوتی با تقسیم ارث دارد؟
دعوای ثلث به معنای مطالبه سهمی از ماترک مطابق وصیت نامه است و قبل از تقسیم ارث باید بدان رسیدگی شود، در حالی که تقسیم ارث میان وراث طبق قانون صورت می گیرد.
آیا اخراج ثلث فقط با وصیت نامه رسمی ممکن است؟
خیر. اگرچه وصیت نامه رسمی اعتبار بالاتری دارد، اما وصیت نامه عادی نیز در صورت تصدیق افراد ذی نفع یا اثبات در دادگاه، قابل پذیرش است.
