مسئولیت تضامنی چک و شرایط آن

مسئولیت تضامنی چک چیست ؟ و چه شرایطی دارد ؟ توضیحات تکمیلی در ادامه با وکیل نادری :  چک به عنوان یکی از مهم ترین اسناد تجاری به حساب می آید. سندی که به موجب آن صادرکننده ی چک موظف است در موعد زمانی مشخصی مبلغ روی چک را به دارنده ی آن پرداخت نماید. همانطور که می دانید چک به دو صورت قبض و اقباض و ظهرنویسی برای امور تجاری مورد استفاده قرار می گیرد. به موجب قانون تجارت صادرکننده ی چک و ظهرنویسان در مقابل دارنده ی چک دارای مسئولیت تضامنی می باشند.

مسئولیت تضامنی این امکان را برای دارنده ی سند فراهم می نماید که برای وصول چک می تواند به هر یک از افرادی که مسئولیت پرداخت چک بر عهده ی آنهاست مراجعه نماید. مسئولیت تضامنی با ضامن چک متفاوت است. ضامن چک تنها در برابر شخصی که ضمانت او را بر عهده گرفته مسئول می باشد. اما مسئولیت تضامنی چک ممکن است متوجه افراد متعددی باشند که همگی در قبال صاحب سند و تأدیه چک مسئولند.

• به نظر شما چه افرادی در مسئولیت تضامنی چک نقش دارند؟
• مسئولیت تضامنی چک چه آثار و تبعات حقوقی به دنبال خواهد داشت؟

در ادامه با وکیل نادری همراه باشید.

در باب مسئولیت تضامنی چک

مسئولیت تضامنی چک زمانی به وجود می آید که ظهرنویسی چک انجام گردد. در حال ظهرنویسی پشت چک امضا می گردد و بابت پرداخت نیز قید می گردد. در حالت کلی با امضا کردن روی چک شخص به عنوان مسئول پرداخت چک شناخته می شود. اما در مورد امضای پشت چک شخص امضا کننده مسئولیتی مشابه با ضامن چک خواهد داشت.

ظهرنویسی به معنای امضا کردت پشت چک است.  امضای پشت چک به منزله ی انتقال چک از شخصی به شخص دیگر می باشد. اما نکته ی مهمی که در این میان بایستی به آن توجه داشت ذکر دلیل ظهرنویسی چک است. یعنی ظهرنویسی باید قید نماید که چه هدفی از امضای پشت چک دارد.

در صورتی که ظهرنویس چک هدف و بابت امضا را عنوان نکرده باشد مسئولیت چک تنها متوجه ضامن آن خواهد بود. پس شرط مسئولیت تضامنی ظهرنویس و یا ظهرنویسان منوط بر قید عنوان و هدف امضای چک می باشد.

ضامن چک کیست؟

منظور از ضامن چک امضای سومی است که در کنار امضای صادرکننده و دارنده ی چک به چشم می خورد. در حالت کلی هرگونه امضای سومی به غیر از امضای صادرکننده و دارنده ی چک به عنوان امضای ضامن چک شناخته می شود. به طور کلی اگر امضایی در چک وجود داشته باشد که بابت امضا در کنار آن قید نشده باشد فرض بر این است که آن امضا متعلق به ضامن چک می باشد. فرقی نمی کند که این امضا در روی چک صورت پذیرفته باشد و یا در پشت آن . حتی با قید عبارت ظهرنویس می کنم مسئولیت تضامنی چک متوجه شخص می گردد.

این نکته را در نظر داشته باشید که ضامن و ظهرنویس چک هردو در قبال چکی که صادر گردیده مسئول شناخته می شوند. اما نکات بسیار مهمی در این رابطه وجود دارد. مسئولیت های قانونی ضامن و ظهرنویس با یکدیگر متفاوت است.

 هرگاه شخص صادرکننده ی چک به حکم قانون از مسئولیت پرداخت چک مبرا گردد ضامن نیز از پرداخت مبلغ چک و مسئولیت آن مبرا خواهد شد. در واقع در رابطه با ضامن چک با نوعی مسئولیت تبعی مواجه هستیم. اما مادامی که صادرکننده ی چک مسئول پرداخت مبلغ چک شناخته شود ضامن نیز مسئول خواهد بود.

با فوت صادر کننده ی چک در مسئولیت تضامنی چک تغییری به وجود می آید؟

همانطور که می دانید کارکرد اصلی چک به این صورت است که شخص صادرکننده موظف و ملزم به پرداخت مبلغ روی چک به دارنده ی آن می باشد. مسئولیت تضامنی چک که به وسیله ی ظهرنویسی چک ایجاد می گردد این مسئولیت پرداخت را متوجه ظهرنویسان نیز مینماید. حال در صورتی که صادر کننده ی چک فوت نماید دادخواستی در رابطه با مسئولیت تضامنی چک علیه او تنظیم و اجرا می گردد.

البته در این میان نکات بسیار مهمی وجود دارد که بایستی به آن توجه داشت. اگر شخص صادرکننده ی چک فوت شده و شخصی به عنوان دارنده ی چک خواهان پرداخت مبلغ چک است به دو نکته ی مهم زیر توجه داشته باشید.

توجه داشته باشید که اگر روی عبارت  (به حواله کرد ) خط کشیده شده است به این معناست که دارنده ی چک نمی تواند به وسیله ی ظهرنویسی آن را به شخص دیگری واگذار نماید. یعنی صرفا شخصی که نام آن در چک به عنوان دارنده ی چک قید شده می تواند برای وصول چک اقدام نماید.

چک مدت دار در صورت فوت صادرکننده ی چک به چک روز تبدیل می شود. یعنی بانک موظف است که قبل از تاریخ سررسید چک مبلغ آن را به دارنده ی چک پرداخت نماید.

در رابطه با چک هایی که از نوع در وجه حامل هستند ( انتقال و واگذاری چک به سایر افراد امکانپذیر می باشد ) ظهرنویس می تواند با قید عبارت عدم مسئولیت از خود رفع مسئولیت نماید.

مسئولیت تضامنی در رابطه با کل مبلغ چک اعمال می گردد. یعنی هر یک از افراد صادرکننده و ظهرنویس به میزان کل مبلغ چک مسئول پرداخت شناخته می شوند.

ظهرنویسی در چک صیادی

با روی کار آمدن چک صیادی قانون مقرر کرد تمامی چک های صادرشده بایستی در سامانه ی صیاد به ثبت برسند. در غیر این صورت چک صادره فاقد اعتبار سند تجاری بوده و صرفا به عنوان سند عادی شناخته می شود.

ظهرنویسی چک برای تمامی چک های صیادی امکانپذیر است . اما بایستی این ظهرنویسی در سامانه ی صیاد به ثبت برسد. ضمن اینکه انتقال چک بدون ظهرنویسی و صرفا از طریق قبض و اقباض چک امکانپذیر نیست.

نکته ی مهم :

صدور چک صیادی در وجه حامل امکانپذیر نمی باشد و حتما بایستی انتقال و واگذاری چک از طریق ظهرنویسی آن صورت بپذیرد.

انجام مشاوره حقوقی

چک از اسناد تجاری بسیار مهمی به حساب می آید که با نکات قانونی بسیار زیادی همراه است. هرگونه امضایی روی چک و یا پشت آن می تواند مسئولیت های قانونی متعدد و مختلفی را برای صاحب امضا به وجود بیاورد. در واقع مسئولیت تضامنی اصطلاحیست که از این امر به وجود آمده است و تبعات حقوقی بسیاری به همراه دارد.

اختلافات و مشکلات حقوقی ناشی از چنین امری منجر گردیده تا امروزه شاهد پرونده های حقوقی و کیفری بسیار زیادی در ایم زمینه باشیم. حضور یک وکیل متخصص و حرفه ای در این امر می تواند به تشخیص درست تر این قضیه کمک کرده و با ارائه ی مشاوره حقوقی مطمئن شما را در اخذ تصمیماتی بهتر یاری رساند.

برای کسب اطلاعات بیشتر و انجام مشاوره حقوقی در این زمینه می توانید با پوریا نادری وکیل متخصص چک در ارتباط باشید.