وکیل نفی نسب ؛ بررسی کامل اهمیت موضوع نسب در روابط خانوادگی با وکیل نادری : نسب در حقوق ایران، پایه و اساس بسیاری از حقوق و تکالیف خانوادگی مانند ارث، نفقه، ولایت، حضانت و حتی صدور شناسنامه است. اما زمانی که یکی از والدین به ویژه پدر، ادعا کند که فرزندی که به او نسبت داده می شود، متعلق به او نیست، موضوع نفی نسب یا انکار نسب مطرح می شود. این دعوا از نظر قانونی، اجتماعی و روانی یکی از حساس ترین پرونده های خانوادگی است و آگاهی از جوانب آن، برای حفظ حقوق قانونی افراد ضروری است.
نفی نسب یا انکار نسب یعنی چه؟
نفی نسب به معنای انکار رابطه خویشاوندی خونی بین دو نفر از اقوام است. برای مثال ممکن است در این حالت، پدر ادعا کند که کودک متولد شده، فرزند او نیست و قصد دارد این رابطه را از نظر حقوقی بی اثر بداند. این موضوع معمولاً با طرح دادخواست نفی نسب در دادگاه خانواده پیگیری می شود و باید در زمان مشخص و با دلایل محکم اثبات شود.
از سوی دیگر، انکار نسب ممکن است از طرف مادر یا فرزند نیز مطرح شود و محدود به رابطه پدر و مادر نیست ضمناً ممکن است مادری بخواهد اثبات کند که کودک منتسب به شخص خاصی به عنوان پدر اوست که در این فرض، باید دادخواست اثبات نسب از طرف مادر ارائه دهد که مسیر حقوقی خاص خود را دارد.
چه زمانی پدر می تواند دعوای نفی نسب مطرح کند؟
طبق قانون مدنی ایران، اگر پدری نسبت به فرزندی که همسرش در دوران ازدواج به دنیا آورده، شک داشته باشد، می تواند در دادگاه دعوای نفی نسب مطرح کند. اما این کار شرایطی دارد:
این دعوا باید در مهلت قانونی مطرح شود. یعنی به محض اطلاع از تولد یا وجود نشانه هایی از عدم انتساب فرزند، نباید سکوت کرد. در هر صورت قانون گذار به دلیل استحکام روابط خانوادگی و اینکه طفل بدون پدر شناخته نشود، فرصت دو ماهه ای برای طرح این دعوا مطرح کرده است؛ یعنی پدر دو ماه پس از آگاهی کامل و صحیح نسبت به اینکه فرزند به وی منتسب نیست، باید این دعوا را طرح کند. پس مرور زمان یا فرصت طرح این دعوا الزاماً از زمان تولد طفل شروع نمی شود. از طرفی بعد از طرح این دعوا دلایل کافی مانند آزمایش DNA، نبود رابطه زناشویی در زمان انعقاد نطفه، یا مدارک پزشکی باید ارائه شود و صرف شک و تردید برای نفی نسب کافی نیست. دادگاه باید یقین کند که رابطه پدری واقعاً وجود ندارد.
وظیفه یا بار اثبات با چه کسی است؟
در دعاوی نفی نسب، بار اثبات بر عهده پدر است. یعنی کسی که ادعای نفی نسب می کند باید اثبات کند که فرزند، متعلق به او نیست. زیرا هر فرزندی که در خانواده مشروع متولد می شود. به پدر و مادر شرعی و قانونی منتسب می شود. دادگاه نیز این موضوع را با دقت بسیار بررسی می کند و در صورتی که دلیل معتبری برای اثبات ادعای پدر در محضر دادگاه ارائه نشده باشد، دعوا رد خواهد شد.
در مقابل، اگر مادری بخواهد نسب را اثبات کند، او نیز باید دلایل قوی ارائه دهد. امروزه آزمایش DNA به عنوان یکی از مهم ترین ابزارها در اثبات یا نفی نسب به کار می رود و دادگاه ها به نتایج آن استناد می کنند.
رأی وحدت رویه ۶۱۷ و مفهوم آن به زبانی ساده
در گذشته، کودکانی که خارج از ازدواج متولد می شدند با مشکلات جدی در شناسنامه و هویت مواجه بودند. اما طبق تحولاتی که در آرا وحدت رویه صورت گرفته، به ویژه رأی شماره ۶۱۷، حتی اگر فرزندی از رابطه ای غیرقانونی (مثلاً زنا) به دنیا بیاید، پدری که رابطه ای غیرمشروع دفاع است، موظف به شناسایی و پذیرش مسئولیت فرزند است.
به زبان ساده، قانون دیگر اجازه نمی دهد که پدر به بهانه ارتکاب زنا، از گرفتن شناسنامه برای فرزندش شانه خالی کند. البته ارث بری در این گونه موارد طبق قانون برقرار نمی شود. اما سایر مسئولیت های قانونی مانند گرفتن شناسنامه، پرداخت نفقه و حتی حضانت به عهده پدر عرفی است.
دادخواست اثبات نسب از طرف مادر
در بسیاری از پرونده ها، مادر مجبور است برای حفظ حقوق فرزند، اقدام به طرح دادخواست اثبات نسب کند. این مورد زمانی اتفاق می افتد که پدر از به رسمیت شناختن فرزند خودداری می کند یا حتی وجود رابطه بین خود و مادر را انکار می نماید.
در چنین مواردی، مادر باید به دادگاه خانواده مراجعه و دادخواست اثبات نسب بدهد. دادگاه با بررسی ادله (شامل شهادت شهود، مکاتبات، نتایج آزمایش ها و…) تصمیم گیری خواهد کرد. در صورت صدور حکم به اثبات نسب، پدر مکلف به انجام وظایف قانونی خود از جمله گرفتن شناسنامه برای فرزند خواهد بود.
پیشنهاد می کنیم مقالات وکیل زنا، نکاتی در مورد نسب و وکیل اثبات نسب و پاسخ به دو سوال مهم را جهت کسب اطلاعات بیشتر مطالعه بفرمایید.
وکیل نادری در کنار شماست
دعوای نفی یا اثبات نسب، از آن دسته دعاوی است که نیاز به دانش وسیع حقوقی و شناخت کامل رویه قضایی دارد. اشتباه در طرح دادخواست، جمع آوری ادله، یا حتی انتخاب زمان طرح دعوا می تواند خسارات جبران ناپذیری برای طرفین داشته باشد.
اگر با موضوع نفی نسب یا اثبات نسب روبرو هستید. بهتر است پیش از هر اقدامی با وکیل متخصص خانواده مشورت کنید. مجموعه حقوقی وکیل نادری با تجربه گسترده در پرونده های نسب، می تواند شما را در مسیر صحیح و قانونی راهنمایی کند.
سؤالات مربوطه
۱- آیا پدر می تواند هر زمان که بخواهد، ادعای نفی نسب کند؟
خیر. برای نفی نسب، مهلت قانونی وجود دارد. به محض اطلاع از عدم انتساب کودک به پدر یا بروز تردید جدی، پدر باید به موقع اقدام کند. اگر دیر اقدام شود، ادعای او پذیرفته نمی شود.
۲- اگر پدر فرزندی را به رسمیت نشناسد، مادر چه کار می تواند بکند؟
مادر می تواند دادخواست اثبات نسب از طرف مادر بدهد. با ارائه مدارک کافی و آزمایش DNA، دادگاه ممکن است پدر را به ثبت شناسنامه و انجام وظایف پدری ملزم کند.
۳- آیا فرزندی که از زنا متولد شده، می تواند از پدر ارث ببرد؟
خیر. طبق قانون، ارث بین زانی و فرزند ناشی از زنا برقرار نمی شود. اما سایر مسئولیت های پدر مانند پرداخت نفقه یا گرفتن شناسنامه همچنان پابرجاست.
