شرایط و نکات مهم قلع و قمع مستحدثات و نزع اشجار ، بررسی حقوقی تخریب ساخت وساز و قطع درختان غیرقانونی : یکی از موضوعات شایع در دعاوی ملکی، ایجاد بنا یا کاشت درخت توسط افراد بدون اجازه مالک یا در اراضی ملی و منابع طبیعی است. در چنین مواردی، مالک یا مرجع قانونی می تواند با طرح دعوای قلع و قمع مستحدثات یا نزع اشجار، خواستار تخریب ساخت و ساز غیرمجاز یا ریشه کن کردن درختان کاشته شده شود.
این دعاوی به ویژه زمانی اهمیت پیدا می کند که تصرف، بدون سند رسمی یا برخلاف کاربری ملک انجام شده باشد. در این مقاله، به بررسی شرایط قانونی، مدارک لازم، نقش وکیل، و تأثیر قانون الزام به ثبت رسمی ۱۴۰۳ در این دعاوی می پردازیم.
قلع و قمع مستحدثات یعنی چه؟
واژه «قلع و قمع» به معنای برداشتن بنا یا اشیایی است که بدون مجوز قانونی در ملکی ایجاد شده باشند. این بناها ممکن است شامل دیوار، ساختمان، آلاچیق، انبار، یا هر نوع سازه دیگر باشند که متصرف بدون اجازه قانونی یا برخلاف مقررات ساخته است. دعوای قلع و قمع، ابزاری قانونی برای برگرداندن وضع ملک به حالت سابق است.
نزع اشجار چیست؟
در صورتی که شخصی بدون اجازه مالک یا مراجع قانونی، اقدام به کاشت درخت در ملک غیر یا اراضی ملی کرده باشد، صاحب زمین می تواند با اقامه دعوای نزع اشجار، درخواست ریشه کنی آن درختان را بدهد. این دعوا اغلب در اراضی زراعی، باغ ها، یا زمین های حریم شهری دیده می شود.
شرایط اقامه دعوای قلع و قمع یا نزع اشجار
برای اقامه این دعاوی، شرایط زیر باید وجود داشته باشد:
- مالک باید سند رسمی ثبت شده داشته باشد
- تصرف یا احداث بنا بدون رضایت او صورت گرفته باشد
- مستحدثات یا اشجار فاقد مجوز شهرداری، منابع طبیعی یا جهاد کشاورزی باشند
- شاکی باید بتواند غیرقانونی بودن ایجاد بنا یا کاشت درخت را اثبات کند
نقش قانون الزام به ثبت رسمی ۱۴۰۳ و سامانه ساغر
مطابق این قانون، از سال ۱۴۰۳ به بعد، طرح دعوای قلع و قمع در خصوص اسناد جدیدالصدور، فقط با استناد به سند رسمی مالکیت ثبت شده در سامانه ساغر ممکن است. حتی اگر ملک در تصرف غیرقانونی باشد، اما سند رسمی نداشته باشید، دادگاه وارد رسیدگی نمی شود. این نکته به ویژه برای کسانی که با سند عادی ملک را خریده اند اهمیت دارد. بنابراین، اولین گام، ثبت مالکیت در سامانه ساغر است.
مدارک لازم برای اثبات دعوای قلع و قمع یا نزع اشجار
- سند رسمی مالکیت
- گزارش کارشناس رسمی دادگستری یا بازدید محلی
- استعلام از شهرداری یا جهاد کشاورزی
- تصاویر یا اسناد مربوط به تصرف یا کاشت درخت
- شهادت شهود در صورت نیاز
دفاع متصرف یا خوانده دعوا چیست؟
در این دعاوی، متصرف ممکن است به موارد زیر استناد کند:
- اجازه مالک قبلی یا قرارداد شفاهی
- تغییر کاربری با مجوز قبلی
- ادعای نسق زارعانه یا تصرف عرفی
مرجع صالح برای رسیدگی و مدت زمان رسیدگی
دعوای قلع و قمع یا نزع اشجار باید در دادگاه عمومی محل وقوع ملک اقامه شود. زمان رسیدگی بستگی به پیچیدگی موضوع، نیاز به کارشناسی و تعداد طرفین دارد؛ اما معمولاً بین ۳ تا ۶ ماه زمان می برد. برای آشنایی بیشتر با مبانی حقوقی این نوع دعاوی، می توانید مقاله « وکیل قلع و قمع مستحدثات » را مطالعه فرمایید.
در برخی پرونده ها، قلع و قمع مستحدثات تنها پایان کار نیست؛ بلکه مالک می تواند پس از تخریب بنا، مطالبه اجرت المثل ایام تصرف و حتی هزینه خسارات ناشی از اشغال غیرقانونی ملک را نیز مطرح کند. این موضوع به ویژه در مواردی مطرح می شود که متصرف، به رغم اطلاع از عدم مالکیت، اقدام به ساخت وساز کرده باشد.
همچنین اگر مستحدثات یا اشجار موجب تخریب منابع طبیعی، تجاوز به معابر عمومی یا نقض قوانین شهری شده باشد، ممکن است پرونده ابعاد کیفری هم پیدا کند. از این رو، طرح دعوای قلع و قمع باید با تحلیل دقیق موقعیت ملک و دفاع فنی در دادگاه انجام شود. مجموعه حقوقی وکیل نادری با تجربه در این نوع دعاوی، می تواند مسیر قانونی را با دقت و سرعت برای شما هموار کند.
مشاوره حقوقی با وکیل نادری
دعوای قلع و قمع مستحدثات و نزع اشجار، ابزاری قانونی برای مقابله با تصرف و تجاوز به حقوق مالکانه است. با توجه به قانون جدید الزام به ثبت، فقط مالکینی که سند رسمی ثبت شده دارند می توانند از این ابزار استفاده کنند. اگر ملک شما در معرض تصرف یا تجاوز قرار گرفته، مجموعه حقوقی وکیل نادری آماده ارائه خدمات تخصصی و مشاوره دقیق در این زمینه است.
سؤالات متداول
آیا با سند عادی می توان درخواست قلع و قمع داد؟
خیر، فقط سند رسمی ملاک است.
اگر شخصی ادعا کند مالک قبلی به او اجازه داده، چه می شود؟
در صورت نداشتن مدرک معتبر، این ادعا پذیرفته نمی شود و قلع و قمع انجام می گیرد.
دعوای نزع اشجار در کجا طرح می شود؟
در دادگاه محل وقوع ملک یا زمین مورد نظر.
