مشاوره تخصصی تفاوت های ولی ، وصی ، قیم و شخص دارای حضانت : حمایت قانونی از کودکان و افراد محجور، یکی از مهم ترین مباحث در امور حسبی است. در این میان، اصطلاحات ولی قهری، ولی خاص، وصی، قیم و شخص دارای حضانت گاهی باعث سردرگمی مردم می شود. در این مقاله، قصد داریم به طور جامع به تفاوت ولی قهری و قیم، تفاوت ولی قهری با ولی خاص و همچنین پاسخ به پرسش های مهمی مانند قیم کیست و ولی قهری یعنی چه بپردازیم.
هدف ما رفع ابهام برای عموم مردم است و در صورتی که نیاز به دریافت مشاوره حقوقی تخصصی یا پیگیری امور حقوقی داشتید، می توانید با مجموعه حقوقی وکیل نادری تماس بگیرید.
ولی قهری یعنی چه؟
ولی قهری در فقه و حقوق ایران به فردی گفته می شود که بر اساس نص قانون، به طور طبیعی و بدون نیاز به حکم دادگاه، ولایت بر فرزند یا محجور را به عهده دارد. طبق ماده ۱۱۸۰ قانون مدنی، پدر و جد پدری ولی قهری محسوب می شوند. بنابراین، در پاسخ به سوال ولی قهری یعنی چه، باید گفت ولی قهری یعنی فردی که با حکم قانون و بدون دخالت دادگاه، سرپرستی و اداره امور فرزند صغیر یا محجور را برعهده می گیرد.
تفاوت ولی قهری و قیم چیست؟
بسیاری از افراد این دو عنوان را یکی می دانند، اما در اصل تفاوت اساسی بین آن ها وجود دارد:
- ولی قهری (یعنی پدر یا جد پدری) به طور قانونی و بی نیاز از حکم دادگاه ولایت دارد.
- قیم توسط دادگاه تعیین می شود؛ وقتی ولی قهری وجود ندارد یا صلاحیتش سلب شده باشد.
- قیم فقط می تواند اقدامات لازم را با نظارت دادستان و بر اساس مصلحت صغیر انجام دهد. در حالی که اختیارات ولی قهری محدودیت خاصی جز رعایت غبطه یا مصلحت طفل ندارد.
- پس در نتیجه تفاوت ولی قهری و قیم در منشأ قانونی ولایت و میزان اختیارات آن ها است.
تفاوت ولی قهری با ولی خاص چیست؟
این دو اصطلاح هر دو در خصوص حمایت از امور مالی و غیرمالی طفل و شخص مسئول حمایت از وی به کار می روند؛ لیکن بین این دو مفهوم تفاوت هایی نیز وجود دارد. ولی قهری شامل پدر و جد پدری ( پدربزرگ ) شخص است ولی ولی قهری هم به پدر و هم جد پدری و هم به وصی مسئول از طرف پدر و جد پدری گفته می شود.
ولی قهری با ولی خاص از نظر اختیارات و مدت مأموریت متفاوت هستند:
- ولایت قهری در همه موارد بر اساس قانون پدید می آید و بدون وقوع عوامل سلب ولایت، دائمی است.
- ولایت خاص غیر از مورد پدر و جد پدری و در مورد وصی، ممکن است به طور موقت و برای یک موضوع خاص (مثلاً فروش یک ملک) از سوی جد پدری یا پدر ایجاد شده باشد؛ در هر صورت نکته مهم آن است که با زنده بودن هر یک از پدر یا جد پدری یا هردو، اصلا نوبت به ولایت خاص وصی نمی رسد.
بنابراین، تفاوت ولی قهری با ولی خاص با توجه به وصی، ممکن است در نحوه انتخاب و مدت وظیفه و اختیارات آن ها باشد.
قیم کیست و چه وظایفی دارد؟
در نبود ولی قهری یا عدم صلاحیت او، دادگاه برای حمایت از محجور، شخصی را به عنوان قیم تعیین می کند. پس در جواب سوال قیم کیست؟ باید گفت قیم کسی است که به حکم دادگاه، مسئولیت اداره امور مالی و شخصی صغیر یا محجور را بر عهده می گیرد.
قیم باید در امور مالی و اموال صغیر، نهایت دقت و امانت را رعایت کند و تحت نظارت دادستان عمل کند.
هرگونه تصرف قیم در اموال صغیر باید به مصلحت او باشد و برخی اقدامات، نیازمند اجازه دادستان و حتی در مواردی مثل ازدواج مجنون، اجازه دادگاه است.
اختیارات ولی قهری در اموال صغیر
اختیارات ولی قهری در اموال صغیر گسترده تر از قیم است. طبق ماده ۱۱۸۳ قانون مدنی، ولی قهری می تواند امور مالی صغیر را اداره کند و در صورت لزوم، برخی تصرفات مهم مانند فروش ملک صغیر را بدون اجازه دادگاه انجام دهد.
اختیارات ولی قهری در اموال صغیر شامل:
- حفظ و اداره اموال صغیر
- انعقاد قرارداد ها به نفع صغیر
- تقاضای ثبت رسمی معاملات و اموال صغیر در موارد مقتضی
شخص دارای حضانت چه تفاوتی با ولی یا قیم دارد؟
حضانت به معنی نگهداری و تربیت فرزند است و با ولایت یا قیمومت متفاوت است. حتی اگر شخصی دارای حضانت باشد (مثلاً مادر پس از طلاق)، حق دخالت در امور مالی و حقوقی فرزند را ندارد و فقط وظیفه نگهداری و تربیت را برعهده دارد. بنابراین، شخص دارای حضانت در بعد مالی سمتی ندارد، برخلاف ولی یا قیم.
پیشنهاد می کنیم مقالات زیر را نیز جهت کسب اطلاعات بیشتر مطالعه کنید:
قیم کیست و چه ویژگی هایی باید داشته باشد ؟
نکاتی درباره اختیارات و وظایف قیم
وکیل نادری در کنار شماست
شناخت تفاوت ها بین ولی قهری، ولی خاص، قیم و شخص دارای حضانت، برای جلوگیری از اختلافات حقوقی و سو استفاده های احتمالی ضروری است. اگر به دنبال مشاوره تخصصی یا طرح دعوی مرتبط با این موضوعات هستید، تیم حقوقی وکیل نادری آماده ارائه خدمات و پیگیری سریع امور شماست.
سوالات متداول
قیم کیست و چه اختیاراتی دارد؟
قیم شخصی است که دادگاه او را برای اداره امور صغیر یا محجور منصوب می کنند. او در حیطه امور مالی و شخصی محجور عمل می کند، اما باید همیشه صلاح صغیر را رعایت کند.
تفاوت ولی قهری و قیم در چیست؟
ولی قهری بدون ورود دادگاه طبق قانون تعیین می شود (یعنی پدر یا جد پدری). قیم به حکم دادگاه منصوب می شود و باید همه امور را با حفظ مصلحت طفل و در مواردی با اجازه دادستان و دادگاه انجام دهد.
آیا قیم می تواند هر تصرفی در اموال صغیر انجام دهد؟
خیر. قیم باید مصلحت صغیر را در نظر بگیرد و برای تصرفات مهم مثل فروش ملک یا دریافت وام غیرضروری، نیاز به اجازه دادستان دارد.
اگر نیاز به مشاوره یا پیگیری پرونده های مرتبط دارید، همین حالا با وکیل نادری تماس بگیرید.
با توجه به قوانین جدید و تازه ترین تغییرات در قانون، ما آماده پاسخگویی به سؤالات و ارائه خدمات حقوقی به شما بزرگواران هستیم.
