مشاوره تخصصی تحصیل مال نامشروع

مشاوره تخصصی تحصیل مال نامشروع ؛ شرایط و ارکان تحقق این جرم چیست؟ یکی از موضوعاتی که همواره موجب بروز چالش های قضایی و حقوقی شده، مسئله (تحصیل مال نامشروع) است. در بسیاری از دعاوی مالی، افراد ممکن است به طور ناخواسته یا آگاهانه متهم به تحصیل مال از طریق نامشروع شوند، در حالی که تفاوت این اتهام با جرایمی مانند کلاهبرداری و خیانت در امانت برای عموم مردم روشن نیست. در این مقاله تلاش می کنیم با زبان ساده، این جرم را از جنبه های مختلف بررسی کنیم؛ از مفهوم حقوقی آن گرفته تا تفاوت آن با سایر جرایم مشابه و…

مفهوم تحصیل مال از طریق نامشروع

بر اساس ماده ۲ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا، اختلاس و کلاهبرداری، هر فردی که مالی یا وجهی را از طریق غیرقانونی به دست آورد. بدون اینکه عنوان مجرمانه دیگری مانند کلاهبرداری بر آن منطبق باشد، مرتکب جرم تحصیل مال از طریق نامشروع شده است.

به بیان ساده، اگر فردی مالی را به دست آورد که شیوه به دست آوردن آن قانونی نباشد. اما در عین حال تحت عنوان مجرمانه ای چون سرقت یا خیانت در امانت نیز قرار نگیرد، مشمول این عنوان کیفری خواهد بود. مجازات این جرم، طبق قانون فوق الذکر، می تواند حبس، جزای نقدی و الزام به رد مال باشد. البته با اصلاحات قانون کاهش حبس های تعزیری در سال ۱۳۹۹، برخی از مجازات های حبس تعدیل شده اند.

تفاوت تحصیل مال نامشروع و تحصیل مال از طریق نامشروع

در عمل، این دو اصطلاح اغلب به جای یکدیگر استفاده می شوند. اما از منظر تحلیلی می توان تفاوتی جزئی میان آن ها قائل شد:

• تحصیل مال نامشروع: تاکید بر خود مال دارد؛ یعنی مالی که حاصل یک فعل غیرقانونی مثلا جعل یا رشوه بوده و مالکیت آن مشروعیتی ندارد. در این حالت، جرم اصلی ممکن است مثلاً جعل باشد و تحصیل مال، اثر تبعی آن باشد.
• تحصیل مال از طریق نامشروع: تاکید بر طریق یا روش به دست آوردن مال است. یعنی اگر فردی بدون ارتکاب جرمی چون کلاهبرداری، صرفاً از طریق فریب کاری یا سو استفاده از موقعیت، مالی را به دست آورد، عنوان مجرمانه مستقل خواهد داشت.

مثال عملی:

اگر فردی با جعل سند، مالی دریافت کند، عمل او مشمول مجازات جعل است و مال حاصل از آن، نامشروع است. اگر شخصی با استفاده از موقعیت شغلی و بدون توسل به جعل یا فریب، وجهی اضافی دریافت کند، می توان گفت که تحصیـل مـال از طـریق نامشـروع کرده است.

کلاهبرداری و تحصیل مال از طریق نامشروع؛ این دو جرم چه تفاوتی دارند؟

کلاهبرداری، یکی از رایج ترین جرایم علیه اموال و امور مالی است و وجه اشتراک زیادی با تحصـیل مـال نامشـروع دارد. اما در کلاهبرداری، وجود فریب عمدی، استفاده از وسایل متقلبانه و بردن مال غیر با نیرنگ الزامی است. در حالی که در تحصیل مال نامشروع، این عناصر ممکن است وجود نداشته باشند.

نکات افتراق مهم:

• کلاهبرداری نیازمند اثبات قصد فریب و استفاده از ابزار متقلبانه است.
• تحصیل مال از طریق نامشروع می تواند صرفا با استفاده از موقعیت یا بی نظمی اداری هم رخ دهد.
• کلاهبرداری مجازاتی سنگین تر دارد.
• اثبات اتهام تحصیل مال از طریق نامشروع ساده تر از اثبات جرم در خصوص کلاهبرداری است، زیرا عنصر فریب باید به وضوح برای تحقق جرم کلاهبرداری اثبات شود.

مهم ترین مصادیق تحصیل مال از طریق نامشروع

• نقد کردن چک گمشده یا سرقتی توسط فردی که آن را پیدا کرده است.
  دریافت وجه از دولت در حالی که شخص در مسافرت و غیبت کاری است.
• دریافت وجه به دلیل اشتباه پرداخت کننده و عدم استرداد آن پس از اطلاع.
• استفاده غیرمجاز از امتیازاتی مثل جواز واردات و صادرات با هدف خرید و فروش.

دفاع در مقابل اتهام تحصیل مال از طریق نامشروع

بسیاری از افراد ممکن است به اشتباه و بدون سو نیت، متهم به این جرم شوند. دفاع موفقیت آمیز در برابر این اتهام، نیازمند بررسی دقیق شرایط زیر است:

• عدم وجود سو نیت مجرمانه: اگر شخص از غیرقانونی بودن کسب مال آگاه نباشد یا از نظر عرفی، رفتارش جرم تلقی نشود، دفاع پذیرفته می شود.
• عدم وجود قانون خاص: اگر عمل تحت عنوان مجرمانه خاصی چون سرقت یا کلاهبرداری قرار گیرد، عنوان تحصیل مال از طریق نامشروع منتفی است.
• حسن نیت و استرداد مال: بازگرداندن مال پس از اطلاع از اشتباه، نشان دهنده فقدان قصد مجرمانه است.

ابهام در قانون:

اگر راهکار قانونی روشنی برای تعیین جرم بودن عمل وجود نداشته باشد، اصل برائت حاکم است.

پیشنهاد می کنیم مقالات زیر را نیز مطالعه فرمایید:

• نکاتی در مورد کلاهبرداری
• نکاتی در مورد خیانت در امانت

وکیل نادری در کنار شماست

در شرایطی که بسیاری از روابط مالی در جامعه دچار پیچیدگی شده اند، مرز میان رفتار قانونی و غیرقانونی بسیار باریک است. شناخت درست از مفاهیمی مانند تحصـیل مـال نامـشـروع و تفاوت آن با جرایمی مثل کلاهبرداری، می تواند از درگیری های حقوقی و قضایی جلوگیری کند. مجموعه حقوقی وکیل نادری با بهره گیری از وکلای با تجربه در حوزه دعاوی مالی و اقتصادی، آماده ارایه مشاوره تخصصی در زمینه دفاع در مقابل اتهام تحـصـیل مـال از طـریق نامشـروع و سایر جرایم مرتبط است. اگر در این زمینه نیاز به بررسی دقیق وضعیت خود دارید، می توانید با ما تماس بگیرید.

سوالات پر تکرار

آیا تحصیـل مال از طـریق نامشـروع فقط شامل فعالیت های اقتصادی کلان می شود؟

خیر. حتی موارد ساده مثل دریافت وجه اشتباهی و امتناع از بازگرداندن آن نیز ممکن است مشمول این عنوان کیفری شوند، البته با توجه به شرایط این جرم.

آیا می توان به دلیل یک اشتباه ساده در دریافت وجه، متهم به تحـصیل مـال نـامـشروع شد؟

اگر سو نیت وجود نداشته باشد و شخص پس از آگاهی از اشتباه، اقدام به بازگرداندن وجه کند، معمولا عنصر سونیت جرم تحقق نمی یابد و صرفاً ممکن است شخص مسئولیت حقوقی داشته باشد.

چه زمانی باید برای دفاع در مقابل این اتهام به وکیل کیفری مراجعه کرد؟

در همان مراحل ابتدایی تحقیقات مقدماتی رجوع به متخصص بهتر است. چرا که اگر دفاع به درستی انجام نشود، ممکن است اتهام به جرایم سنگین تری چون کلاهبرداری تغییر یابد.